هند په مذهبې آزادۍ د امریکې راپور بی ارزښته بللی
لیکنه: د ډاکټر اش ناراین رای
ژباړه: د پښتو څانګه
د امریکې متحده ایالاتو یو ځلی بیا خپل منافقت وړاندی کړې په کوم کې چې هغه د مذهبې آزادۍ د هند په سابقی نیوکه په کولو خپل اعتراض وړ اخلاقې واک باندی ټينګار کړې. د امریکې حکومت د نړیوال مذهبې آزادۍ په باب په کلنې راپور کې یو ځلی بیا خپل بی ارزښته پالیسۍ باندی لاس پوری کړې او د نورو هیوادونو د مذهبې آزادۍ اعتبار په باب اخلاقې فیصله ښودلی ده. په راپور کې ویل شوي دی چې په ګرد ۲۰۱۸میلادی کال کې اقلیتی ټولنو په وړاندې متشدد اتنها خوښونکو ډلو لخوا ډله ایز بریدونه شوی دی. د هند حکومت په دا ویلو راپور رد کړې چې امریکا هیڅ جواز نلرې چې د زمونږ تابعینو وضعیت په هکله څه ووایی. دی مخکې وئیلی دی چې هند په خپل سیکولر اعتبار ویاړ لری او ټولو نه لوی ډيموکراسۍ په حیث د هغی حیثیت او ګڼو ملتونو ټولنې سره زغم او د ګډونتیا په لړ کې د اوږدی مودی ژمنه لری.
د حیرانۍ خبره ده چی د نړیوال مذهبې آزادۍ په هکله د امریکې کمیسون رئیس تینزین دورجې په دا وئیلو یوه مخالفه نظریه وړاندی کړی چې هند یو وده وال ديموکراسۍ او قضایی نظام لری. کمیسون پرله پسی د مذهبې آزادۍ شدید سرغړونې کولو لپاره د هیوادونو سپکاوۍ کونکې راپورونو سره ممخی ته راځي. د ټرمپ اداری مهمی حوضی ته په کتو ښایی چې د دی راپور هدف د نوموړی داخلی مرستی ته نور تقویت رسول دی. دا یی ددی خبرې وضاحت کوي چې د امریکې مرستیال ولسمشر مائیک پینس په واشنګټن ډي سی کې د معصر مذهبې آزادیو په لړ کې لومړنې وزارتی غونډو ته وینا کړی وه چیرته چې نوموړی دا وئیلی و جې مذهبې ازادی د ټرمپ ادارې تر ټولو لوړ اولیت دی. دی مذهبې آزادۍ ته مخامخ په ګواښونو خبرې اتری کړی وی او د مذهبې ډلو په وړاندې د زور زیاتی او د توپیر حل کولو لپاره لاری چاری پرګوته کړی وې.
آيا دا بشری حقوق دي، مذهبې آزادی یا د رسنیو آزادی، امریکا بدو خلکو ته د سر لوړی ورکولو لپاره نوم لری کله چې هغه خپل خوښ کسانو ته آزادي ورکوي. امریکې مخالف هیوادونو لخوا د غلط کارونو په غندلو دغو مسئلو سره ملنډه کړی خو په هغه وخت کې خاموشه پاتی شوی کله چې امریکې او د هغی اتحادیانو لخوا جنایتونه ترسره شوي.
په زړه پورې خبره ده چې د ټرمپ اداره کوم چې د نورو هیوادونو ديموکراټيک او بشری حقوقو په سابقې په قضاوت کولو کې ناسته ده اوس په خپله د فریډم هاوس راپور څخه برید لاندی راغلۍ. دا وایی کله چې په امریکا کې ډيموکراسی نړیوال معیارونو په واسطه وده کونکې پاتی شوی بلی خوا دا یی د قانون چلند په باب په ولسمشر ټرمپ روان بریدونو لکبله په ځانګړی ډول کمزوره شوې ورسره په حقایقو تکیه لرونکې ژورنالیزم او د ډيموکراسۍ نور اصول لا زیات ګواښ سره مخامخ شوي. فریډم هاوس اخطار وړاندی کړې دی چې د داسی بریدونو له مخې د امریکې ډيموکراتیک اداری بدلیدۍ شي ، ورڅخه سترګې نشي پټول کیداۍ.
د نړیوال مذهبې آزادیو په باب د امریکې کمیسون هند ۲۰۰۹ میلادی کال راهیسی د څارنې په جدول کې ساتلۍ. د هند بهرنیو چارو وزارت په قطعی ډول دا راپور بی ارزښته بللۍ دی . ۲۰۱۵م او ۲۰۱۶میلادی کلونو کې تور رد کړې. ولسمشر اوباما هم مذهبې زغم په باب د هند سابقې ته ګواښ وړاندی کړې و کله چې نوموړی د هند لیدنه کړی وه.
ښایی چې هیڅ هیواد دا نشي وئیلی چې د مذهبې آزادۍ په وړاندی هیڅ زور زیاتی نشته دی. خو هند یو وده وال ډيموکراسی او ټينګې ادارې لری په کومو کې چې قضیه، د بشری حقوقو کمیسون، د اقلیتونو لپاره ملی کمیسون او د اقلیتونو چارو لپاره وزارت شامل دي.
د ټولو وینا ده چې په امریکا کې د هند مذهبې آزادۍ په هکله اکثره غلط فهمې پاتی شوی. داسی بی بنیاده راپورونه په مشکله کومکې وی کله چې دا یی د هند په کورنیو چارو کې لاس وهنو او د فشار اچولو په حیث کتل شويدی. په هند کې سیکولریزم په وخت ازمائیل شوی. په هند کې اقلیتونه آئینی تظمین لری د کوم چې د هند اساسی قانون تحفظ کوي. یو شمیر هیوادونو خپل تابعینو ته دا حقوق ندی ورکړی څنګه چې پخوانې لومړی وزیر اټل بیهاری واجپایی یو وارئې وئیلی وو چې هیڅ څوک د هند سیکولریزم ته ننګونه نشي وړاندی کولۍ.
ژباړه: د پښتو څانګه
د امریکې متحده ایالاتو یو ځلی بیا خپل منافقت وړاندی کړې په کوم کې چې هغه د مذهبې آزادۍ د هند په سابقی نیوکه په کولو خپل اعتراض وړ اخلاقې واک باندی ټينګار کړې. د امریکې حکومت د نړیوال مذهبې آزادۍ په باب په کلنې راپور کې یو ځلی بیا خپل بی ارزښته پالیسۍ باندی لاس پوری کړې او د نورو هیوادونو د مذهبې آزادۍ اعتبار په باب اخلاقې فیصله ښودلی ده. په راپور کې ویل شوي دی چې په ګرد ۲۰۱۸میلادی کال کې اقلیتی ټولنو په وړاندې متشدد اتنها خوښونکو ډلو لخوا ډله ایز بریدونه شوی دی. د هند حکومت په دا ویلو راپور رد کړې چې امریکا هیڅ جواز نلرې چې د زمونږ تابعینو وضعیت په هکله څه ووایی. دی مخکې وئیلی دی چې هند په خپل سیکولر اعتبار ویاړ لری او ټولو نه لوی ډيموکراسۍ په حیث د هغی حیثیت او ګڼو ملتونو ټولنې سره زغم او د ګډونتیا په لړ کې د اوږدی مودی ژمنه لری.
د حیرانۍ خبره ده چی د نړیوال مذهبې آزادۍ په هکله د امریکې کمیسون رئیس تینزین دورجې په دا وئیلو یوه مخالفه نظریه وړاندی کړی چې هند یو وده وال ديموکراسۍ او قضایی نظام لری. کمیسون پرله پسی د مذهبې آزادۍ شدید سرغړونې کولو لپاره د هیوادونو سپکاوۍ کونکې راپورونو سره ممخی ته راځي. د ټرمپ اداری مهمی حوضی ته په کتو ښایی چې د دی راپور هدف د نوموړی داخلی مرستی ته نور تقویت رسول دی. دا یی ددی خبرې وضاحت کوي چې د امریکې مرستیال ولسمشر مائیک پینس په واشنګټن ډي سی کې د معصر مذهبې آزادیو په لړ کې لومړنې وزارتی غونډو ته وینا کړی وه چیرته چې نوموړی دا وئیلی و جې مذهبې ازادی د ټرمپ ادارې تر ټولو لوړ اولیت دی. دی مذهبې آزادۍ ته مخامخ په ګواښونو خبرې اتری کړی وی او د مذهبې ډلو په وړاندې د زور زیاتی او د توپیر حل کولو لپاره لاری چاری پرګوته کړی وې.
آيا دا بشری حقوق دي، مذهبې آزادی یا د رسنیو آزادی، امریکا بدو خلکو ته د سر لوړی ورکولو لپاره نوم لری کله چې هغه خپل خوښ کسانو ته آزادي ورکوي. امریکې مخالف هیوادونو لخوا د غلط کارونو په غندلو دغو مسئلو سره ملنډه کړی خو په هغه وخت کې خاموشه پاتی شوی کله چې امریکې او د هغی اتحادیانو لخوا جنایتونه ترسره شوي.
په زړه پورې خبره ده چې د ټرمپ اداره کوم چې د نورو هیوادونو ديموکراټيک او بشری حقوقو په سابقې په قضاوت کولو کې ناسته ده اوس په خپله د فریډم هاوس راپور څخه برید لاندی راغلۍ. دا وایی کله چې په امریکا کې ډيموکراسی نړیوال معیارونو په واسطه وده کونکې پاتی شوی بلی خوا دا یی د قانون چلند په باب په ولسمشر ټرمپ روان بریدونو لکبله په ځانګړی ډول کمزوره شوې ورسره په حقایقو تکیه لرونکې ژورنالیزم او د ډيموکراسۍ نور اصول لا زیات ګواښ سره مخامخ شوي. فریډم هاوس اخطار وړاندی کړې دی چې د داسی بریدونو له مخې د امریکې ډيموکراتیک اداری بدلیدۍ شي ، ورڅخه سترګې نشي پټول کیداۍ.
د نړیوال مذهبې آزادیو په باب د امریکې کمیسون هند ۲۰۰۹ میلادی کال راهیسی د څارنې په جدول کې ساتلۍ. د هند بهرنیو چارو وزارت په قطعی ډول دا راپور بی ارزښته بللۍ دی . ۲۰۱۵م او ۲۰۱۶میلادی کلونو کې تور رد کړې. ولسمشر اوباما هم مذهبې زغم په باب د هند سابقې ته ګواښ وړاندی کړې و کله چې نوموړی د هند لیدنه کړی وه.
ښایی چې هیڅ هیواد دا نشي وئیلی چې د مذهبې آزادۍ په وړاندی هیڅ زور زیاتی نشته دی. خو هند یو وده وال ډيموکراسی او ټينګې ادارې لری په کومو کې چې قضیه، د بشری حقوقو کمیسون، د اقلیتونو لپاره ملی کمیسون او د اقلیتونو چارو لپاره وزارت شامل دي.
د ټولو وینا ده چې په امریکا کې د هند مذهبې آزادۍ په هکله اکثره غلط فهمې پاتی شوی. داسی بی بنیاده راپورونه په مشکله کومکې وی کله چې دا یی د هند په کورنیو چارو کې لاس وهنو او د فشار اچولو په حیث کتل شويدی. په هند کې سیکولریزم په وخت ازمائیل شوی. په هند کې اقلیتونه آئینی تظمین لری د کوم چې د هند اساسی قانون تحفظ کوي. یو شمیر هیوادونو خپل تابعینو ته دا حقوق ندی ورکړی څنګه چې پخوانې لومړی وزیر اټل بیهاری واجپایی یو وارئې وئیلی وو چې هیڅ څوک د هند سیکولریزم ته ننګونه نشي وړاندی کولۍ.
Comments
Post a Comment