AIR World Service Pashto

لیکنه : د ډاکټر لیکها ایس چکراورتی  ژباړه: د پښتو څانګی  د هند خارجی اسعار ( فوریکس) زیرمه تونونه زیات شوی او اوس ۲۰۱۹ میلادی کال د دسمبر په ۲۰مه نیټه د هروخت په تله ۴۵۵بلیون امریکائي ډالرو ته زیات شویدی.د فوریکس د لوړیدوعلت د بهرنی کرنسۍ شتمنیو ( ایف سی اې) برخی دې . دا ئې ۲۰۱۹ میلادی کال د مارچ میاشت په تله ۱۰ سلنۍ زیات شویدي.  بهرنی کرنسۍ شتمنۍ د ګڼو کرنسیو پانګی اچولو په توګه ساتلی کیږی او په کوم کی چی لوئ ارزښت لرونکی کرنسۍ لکه امریکی ډالر، یورو، پاونډ اسټرلینګ ، د جاپان یین وغیره شامل وي دکوم چی د امریکی په ډالرو کی ارزښت ټاکلی کیږی . د هند د ریزروبانک راپور ترمخی په ایف سی اې کی لاندی باندی په ځانګړی ډول د هند ریزروبانک لخوا دبهرنی اسعارو د اخستلو اوخرڅولو له مخی ته راځی کله چی عائید د خارجی اسعارو زیرمه تونونه ځای پرځای کولو ، د مرکزی حکومت د بهرنی کومک ترلاسه کولو او د شتمنیو د بیا ارزښت ټاکلو په حساب تبادلو له مخی ترلاسه کیږی .  ایف سی اې سربیره په نړیوال مالی صندوق کی د فوریکس نوری دری برخی سره زر، ایس ډی آر ( د پیسو ویستلو ځانګړی حقوق) ا...

لیکنه : د ایم کی ټیکو ژباړه : د پښتو څانګی په افغانستان کې د ولسمشرۍ ټاکنو د لومړنیو پایلو په اعلان سره ، جګړه ځپلې هیواد په دغه هیواد کې د نوي دموکراتیکو سازمانونو دځواکمنولو په لور یو بل پړاو ته رسیدلی دی. د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمیسیون اعلان وکړ چې برحال ولسمشر محمد اشرف غني ۵۰،۴۶ سلنه رایې خپلې کړې او ګټلې یې دي. د بهرنیو چارو پخوانی وزیر ډاکټر عبدالله عبدالله ، چې د ښاغلي غني نږدې سیال و ، په ۲ لکه رایو یی وبیلله د داسې یو هیواد لپاره چې د ملکي خلکو د واکمنۍ لپاره هڅې کوي د طالبانو لخوا د بې شعوره تاوتریخوالي سره مخ کیږي ، د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمیسیون د انتخاباتي درغلیو د امکاناتو په پام کې نیولو کې خورا د پام وړ و. د پایلې په توګه ، څو زره رای ورکوونکي د بایو میټریک ازموینو کې پاتې کیدو وروسته ناکامه شول. حتی په دې کې یو شمیر شکایتونه شتون لري ، او د ټاکنو خپلواک کمیسیون ژمنه کړې چې هر ډوله شکایت به واوری تمه کیږی چی دا تمرین به څو اوونۍ دوام وکړي ، شاید یو څو میاشتې. د دې په پای کې ، که د ښاغلي اشرف غني د رایو شمیر له پنځوس فیصدو څخه لږ وی ، نو اح...

زما ګرانو هیوادوالو، نمسکار. ۲۰۱۹ کال ته د خدای په اماني ورکولو شیبې زموږ دروازې ټکوي! یواځې د ۳ ورځو په موده کې، نه یواځې دا چې له ۲۰۱۹ کال سره په مخه ښه کوو. بلکې موږ خپل ځان د یو نوي کال او نوې لسیزې لپاره هم آماده کوو. د ۲۱مې پیړۍ دریمه لسیزه! د ۲۰۲۰ کال د رارسیدو په ویاړ خپلو ټولو هیوادوالو ته د زړه له کومې خپلې نیکې هیلې وړاندې کوم. د نوې لسیزې د راتلو په پار یوه خبره د پام وړ ده. او هغه دا چې، دا لسیزه به د هغو کسانو د ونډې اخیستنې هم شاهده وي څوک چې په ۲۹ مه پیړۍ کې زیږیدلي. د هیواد د پرمختګ په بهیر کې؛ دا هغه خلک دي څوک چې د ودې په حالت کې دي، د هغو جدي مسایلو د پوهیدو په وضعیت کې دي چې دې هیواد پورې تړاو لري. د دوی په شان ځوانان په ګڼ شمیر اصطلاحاتو پیژندل کیږي. د د دوی بعضو لپاره زرکلنه اصطلاح او بعضو لپار بیا د ذیډ نسل او یا هم د زی نسل اصطلاح کارول کیږي. په ټولیزه توګه، هغه څه چې د ټولو پام ځان ته راګرځوي هغه دا دی چې دغه نسل یو رسنیز نسل دی، او یو څه چې د ټولو روح او روان یې ځان ته راړولی دی هغه د ټولنیزو رسنیو د نسل نوم دی. موږ ټول پوهیږو چې دغه نسل په بشپړه تو...

لیکنه : د فهیم احمد ژباړه: د پښتو څانګی ورورلی ، زغم او همغږي نه یوازې د ټولو مذاهبو اساسی اصول دی بلکه د بشریت د حقوقو یو مهم جز دی. که د کوم هیواد جوړښت پدې اساس رامنځته کیږي نوهغه په سم لوري وده کوي. د نورو نظرونو نه زغمل او په نورو باندې د خپل نظر تحمیلول ټولنیز جوړښت کمزوری کوي او د پرمختګ مخه یې نیسي. د پاکستان ټولنه له ورته ستونزو سره مخ ده. غبرګون په پاکستانۍ ټولنه کې عام دی چی خاص علت ئی د پوهې نشتوالی دی. په پاکستان کې که څوک د عقل او پوهی خبره وکړي ، که څه هم د دوی شمار خورا لږ دي خو دوی ضرور په نښه شوي حتی تر دی چی وژل کیږی هم. زموږ په وړاندې داسې ډیر مثالونه شتون لري. د جاوید حفیظ لپاره د مرګ سزا د اورلو مسله د خپل ډول لومړۍ نه ده. په پاکستان کې د دا ډول پیښو اوږد لیست شتون لري په کوم کې چې په خاص ډول لږه کی او په عمومی توګه په اکثریت ډول ، د یوی فرقی خلک په نښه شويدی. د پاکستان د پنجاب د پخواني والي سلمان تاثیر له برخلیک څخه څوک نه دی خبر. نوموړی د توهین رسالت په نوم قانون کې د سم تعدیل غوښتنه کوله ترڅو د کفر په نوم د تاوتریخوالي مخه ونیول شي خو هغه د خپل سا...

لیکنه : د پدم سنګ  ژباړه : د پښتو څانګی امریکا د هغو هیوادونو ترمنځ پاکستان ساتلی دی چې مذهبي تبعیضونه زغمي. د متحده ایالاتو دې پریکړه کې میانمار ، چین ، اریټیریا ، ایران ، شمالي کوریا ، پاکستان ، سعودي عربستان ، تاجکستان او ترکمنستان ددغه هیوادونو په منځ کې شامل دي چې د ځانګړې اندیښنې په هیوادونو کی شامل دی.  د امریکا بهرنیو چارو وزارت د ۱۹۹۸ م کال د دینی ازادۍ نړیوال قانون له مخی دا هیوادونه پدی لیسټ کی شامل کړی او په سی پي سی لیسټ کی شامل دغه هیوادونه داسی دی چی د مذهبی ازادۍ سرغړونه زغمی. په دغه لیسټ کی شامل هیوادونه کاروایی ته مخامخ کیدایشی او امکان دی چی د واشنګتن اقتصادی بندیزونو ته مخامخ شی.  په هرصورت ، د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وویل چې پدی لیسټ کی د پاکستان ټاکل ښای چی په سوچ او فکر دغه هیودونه نښه شوی، او پدې توګه امکان نلري چې د مذهبي آزادۍ د پرمختګ لپاره ادعا شوي دليل سره مرسته وکړي د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وویل ، "پاکستان یو څو مذهبی او څو ژبنیز هیواد دی چیرې چې د ټولو مذهبونو خلک د اساسي قانون لاندې دیني آزادۍ څخه خوند اخ...

لیکنه : د معین الدین خان ژباړه : د پښتو څانګی په افغانستان کی ولسمشری ټاکنی ، تقریباً ۳ میاشتی وړاندی ، هغه هم له ډیر ځڼډ نه وروسته ، بلاخره د تیر سپټمبر په ۲۸ مه نیټه د تر سره کیدو امکان پيدا شو. خو دا د ډیموکراسۍ د اصولو په اساس سمه نده. همدا راز ډير لږ شمیر رایه اچونکو پکی ونډه واخیسته که څه هم په افغانستان کی د راجستر شویو رایو ورکونکو شمیر له ۹میلیونو څخه زیات دی. خو له۲۰۰ زرو څخه هم لږو کسانو په تیرو ټولټاکنو کی برخه اخیستی وه. په هرصورت، په کوم چاپیریال او شرایطو کی چی د ټاکنو پروسه روانه وه هغه چندان ښه نه وه. لکه څنګه چې تمه کیده ، د طالبانو او د نورو تروریستي ډلو تخریبي فعالیتونه نه یوازې دوام درلود بلکې لا نورهم ګړندۍ شوي وو. طالبانو یوازی حملی نه وی جاری ساتلې بلکه په هر ګام کې ئي د افغان حکومت مخی ته خنډونه رامنځته کول. سره له دې چې د متحده ایالاتو او د طالب استازو ترمنځ د سولې خبرې روانې وې، نه یوازې دا چې بریدونه روان وو، بلکې د ټاکنو لاریونونه او نوماندان هم په نښه شوي وو. د ولسمشرۍ یو کاندید په دې بریدونو کې له مړینی ، په امن پاتی شو خو سخت ټپي شوی وو. په ...

لیکنه: د ډاکټر محمد مدصیر قمر ژباړه: د پښتو څانګې اومان د خپل غوړیدلی او شتمنو ګاونډیانو په پرتله نړیواله پاملرنه کمه را جلبه کړی. مګر دا د هندوستان په غزول شوی ګاونډ کی تر ټولو مهمو هیوادونو ځینئ یو دي ځکه چې دا د خلیج پارس په دروازه ستراتجیکي موقعیت لري . یو داسې هیواد چې اوږدې مودې راهیسې کورنۍ ګډوډۍ سره مخامخ دي او اقتصادي پرمختیا څخه بې برخې پآتې شوی، د سلطان قابوس تر مشرۍ لاندې مهمو پړاونو څخه تیر شوی. سلطان د ۱۹۷۰م میلادی کال راهیسې قدرت په لاس کې لري. د تیلو شتمنۍ د لیارې شوی اقتصادي پرمختیا د خوشالۍ فضا واکمنه کړې. د سلطان قابوس تر مشرۍ لاندې اومان خپلو ګاونډیانو سره متوازی اړیکی پر ځای ساتلی او داسې د خلیج په ویشل شوی سیمه کې یې یوه مهمه سیماییزه دنده تر سره کړې. سیماییز تاوتریخوالی په رفع کولو او متنازه ستونزی حل کولو لپاره پټه ډیپلوماسۍ په کارولو کې د اومان رول د دغه هیواد اهمیت پر ګوته کوي. هندوستان د اومان اهمیت پیژندلې او په تیرو څو لسیزو کې یې دغه هیواد سره ټینګی دواړخیزی اړیکی پر ځای ساتلی. په دواړخیز اړیکو کې اومان سره سیاسي یا ډیپلوماټیکي سوداګریزې او ستراتج...

لیکنه : د معین الدین خان  ژباړه : د پښتو څانګی  د یوه اوږد انتظار څخه وروسته د ممبئی بریدونو دسیسه جوړنکۍ او د لشکر طیبه بنست ایښودونکۍ حافظ سعید خلاف قضیه په لاهور کی د ترهګرۍ پر خلاف محکمه کی یو څو ورځی مخکی پیل شوه. د حافظ سعید خلاف یو شمیر قضیی پټي دی چی وايي ترهګری ته وده ورکولو لپاره د سرمائی برابرولو قضیه هم شامله ده .د یادولو وړ خبره ده چی حافظ سعید او د هغی ډلی د ملګرو ملتونو کمیټی لخوا نړیوال ترهګرو فهرست کی شامل کړای شوی او د یو اوږدی مودی راهیسی د نړیوالی ټولنی لخوا په پاکستان باندی ډیر زیات فشار اچول شوی چی حافظ سعید او د نوموړی مشکوک او بندیز لګیدلی ګوندونو او ډلو خلاف سخته کاروائی د وکړای شی او ورته سخته سزا د ورکړل شی. د لاهور د ترهګری پر ضد محکمی حافظ سعید او د هغه ملګری عبدالسلام بن محمد، محمد اشرف او ظفر اقبال خلاف ترهګرۍ ته مرسته برابرولو په معامله کی فرد جرم د دسمبر میاشتی په ۱۱ نیټه ولګول شو. پدی ترڅ کی د پنجاب پولیسو ترهګري پر ضد اداری په عدالت کی یو ګواه یعنی شاهد وړاندی کړی . د قضی اوریدنی څخه پس د محکمی یو مامور پریس ته ووئیل چی ګواه یعنی ...

لیکنه : د ډاکټر ایم ایس پرتیبها ژباړه : د پښتو څانګې د چین بهرنیو چارو وزیر وانګ یي د هند ملي امنیتي مشاور اجیت ډوال سره د پولې په هکله خبرې اترې ترسره کولو په موخه له هند څخه لیدنه وکړه. وانګ د ولسمشر مرستیال ایم وینکییا نایډو سره هم ولیدل . دا ځل د جدي استازو دا ناسته ګڼو عواملو له امله ډیره مهمه وه . د هند لومړي وزیر او د چین ولسمشر د ۲۰۱۹م میلادي کال اکټوبر میاشت کې چیناي خوا ته مملاپورم کې خپله دوهمه غیر رسمي سر مشریزه غونډه ترسره کړې وه. د سر مشریزو غونډو په پای کې دواړه مشران دغه تفاهم ته رسیدلی وو چې دواړو هیوادونو تر منځ باور راګرځونکي ګڼ ګامونه اوچت کړي چې په پوله د سولې فضا واکمنه پآتې شي. د دغه احساساتو څرګندونه په کولو د ملي امنیتي مشاور اجیت ډوال وویل چې په دواړو اړخونو دوه اړخیز اړیکو د پرمختیا او د پولې د ستونزې حل لپاره نوی نظر او ستراتجیکي لارښوونه تجویز کړی. د چین اړخ له مخې ویل کیږي چې د ناستې څخه پس هند او چین د انتظام یو لړ قواید طرح کولو او د پولې ځواکونو تر منځ رابطه او راکړه ورکړه قوي کولو ته موافق شول او د پولې په هکله د غونډې ځایونه یې اضافه کړل . له دې امل...

لیکنه : د نصرت زهیر احمد ژباړونکی:رام پرکاش کتهولا د پاکستان یو نامتو قانون پوه څو ورځی وړاندی ویلی دی چی روانی ترهګریزی کړنی د خدای په نامه لوی شرم دی. د نوموړی دا وینا وه چی د مذهب په نوم جنګ کول هم یو ډول ترهګری ده. دا قانونپوه او عالم بل څوک ندی بلکی د پاکستان د ستری محکمی قاضی القضات آصف سعید وو چا چی په نیږدی تیر وخت کی په اسلام اباد کی د پاکستان وفاقی قضائی اکاډمی یوی غونډی ته وینا کړي وه. دغه غونډه د پخوانی فاټا او پاټا کی په نړیوال سیسټم روانو جنګونو د اغیزو مطالعی په ترڅ کی دایره کړای شوی وه . قاضی القضات دا هم وویل چی د ترهګریزو جګړو عذاب ته خاتمه ورکولو د پاره ضروری ده چی یوه څو اړخیزه کړنلاره جوړه کړاي شې. نوموړی د نړۍ په مختلفو هیوادونو کی د ترهګرو روش او ترهګر فعالیتونو په ترڅ کی پدی غونډه کي يو تاریخ باندی بیان ورکړو او وئی ویل چی جګړه د ترهګری یوه بله بڼه ده کوم چی مذهبی تشدد او سیاست د پاره د نړی په مختلفو برخو کی په څه نا څه بڼه کی د لرغونی زمانی څخه را روانه ده او عام خلک خپل ښکار جوړوی. د پاکستان قاضی القضات پخپله وینا کی ویلی که چیری دا د پاکستان پوځی ...

لیکنه : د ډاکټر لکشمي پرییا ژباړه : د پښتو څانګې د خلیج د همکاریو د سترې شورا ۴۰مې سرمشریزې غونډې څخه وروسته د سعودي عرب او قطر تر منځ اړیکو کې د تاوتریخوالی د کمیدو اټکلونه تر سترګو کیدل چې د سعودي عرب ، مصر ، متحده عرب اماراتو او بحرین لخوا له قطر سره د ډیپلوماتیکو اړیکو له شلیدو وروسته پیدا شوی و. هغو څلورو هیوادونو په قطر باندې د ترهګرې ډلې سره د ملاتړ کولو تور ولګاوه او له قطر سره یې ډیپلوماتیکې اړیکې وشلولې. په ریاض کې د خلیج د همکاریو شورا په سرمشریزه غونډه کې برخه اخیستلو لپاره شاه سلمان بن عبدالعزیز السعود د قطر امیر شیخ تمیم بن حماد الثاني ته یوه شخصي بلنه ورکړې وه. په ځواب کې قطر په نوموړي غونډه کې د ګډون لپاره خپل لومړی وزیر شیخ عبدالله بن ناصر الثاني ریاض ته ولیږه. د ۲۰۱۷م کال څخه وروسته د قطر لخوا دا تر ټولو لوی استازیتوب و. د یادونې وړ ده چې سعودي عرب له قطر سره اړوند د ۶۱ کیلومترو اوږده پوله باندې د ۲۰۰ میترو پراخ کنال د کیندلو لپاره هیله من و چې روان کال قطر په یوه ټاپووزمه بدل کړي. له دې وروسته د دواړو هیوادونو تر منځ اړیکې ډیر ترینګلی شوې وې. داسې ښکاري...

لیکنه : د معین الدین خان ژباړه : د پښتو څانګی د ستری محکمی لخوا د پاکستان پخوانۍ ولسمشر او پوځی دیکتاتور جنرل پرویزمشرف ته د مرګ سزا له اورولو وروسته ، داسی ښکاری چی د لومړی وزیر عمران خان ستونزی زیاتی شویدی ځکه چی نوموړی د مخالفانو مشر په توګه د جنرال پرویزمشرف په خلاف د درغلی تور لاندی د څیړنو او سزا ورکولو کلکه غوښتنه کوله او په دی اړه ئی هیڅکله او له هیچا سره هم د جوړ جاړی په حق کی نه وو. مګر په اوسنی حالت کی د نوموړی ذهنی فشار د لوړیدو یو طبعیی خبره ده ځکه چی هغه اوس د پوځ ملاتړی دی او د پوځ د ډیر احسان پور وړی هم دی. په عمومی توګه داسی ویل کیږی چی عمران خان د لومړی وزیر په توګه ټاکل د پاکستان د پوځ د ځانګړو هڅو نتیجه ده . دا وخت د نوموړی ستونزی نوری هم مخ په زیاتیدو دی کله چی د مشرف په خلاف د محکمی لخوا د فیصلی له اورولو وروسته د پوځ د ویاند لخوا دا بیان راغلی چی نوموړی پدی پریکړه ډیر زیات غمجن او په قهر دی. د پاکستان د پوځ ویاند د محکمی فیصله رده کړی او ویلی ئي دی چې د جنرال مشرف په څیر خدمات ترسره کونکی او د پاکستان ساتونکی هیڅکله هم غدار نشي کبدای . که د پًوځ لخوا ...

لیکنه:د معین الدین خان ژباړه : دپښتو څانګی د پاکستان ۷۲ کالو په تاریخ کی دا لومړی ځل دی چی یو پوځی دیکتاتور ته د یوی خصوصی محکمي لخوا د پاکستان د اساسی قانون سره د درغلی کولو په تور د مرګ سزا اورول شوی ده. که څه هم په پاکستان کی څو څو ځله پوځي بغاوت شوی او پوځی جنرالانو اساسی قانون په ړنګولو هلته په آئیني ډول د غوره شوی حکومتونو تختی نسکوری کړي او په قدرت ئي په زوره خپله منګوله خښه کړی او تر ډیری مودی پوری عام وګړی له جمهوریت څخه بی برخي پاتی شوی. جنرال مشرف آخری پوځی دیکتاتور وو چا چی په ۱۹۹۹م میلادی کال کی هغه وخت یو انتخاب شوی لومړی وزیر نواز شریف له قدرت څخه بی برخی کړۍ وو. نه فقط دا بلکه په هغه ئې د ترهګرۍ په ګډون ګڼ تورونه هم پوری کړی وو او بیا ئي بندی کړو. له دی څخه وروسته هغه له سیاست او پاکستان څخه لری ایخود په موخه سره د کورنۍ له هیواده وشړلۍ شو. کله چی په هیواد کی د جمهوریت فضا واکمنه شوه ،د ولسمشر په توګه د جنرال مشرف زوال شروع شو. ۲۰۰۸م میلادی کال څخه پس په پاکستان کی پوځی بغاوت خو ونشو مګر د پوځ طاقت او سلطه اوس هم پر ځای ده. له جنرال مشرف څخه وړاندی۳ پوځي ج...

لیکنه : د کوشیک رای  ژباړه: د پښتو څانګی  د هندوستان په هکله د پاکستان نظر همیشه منفی دی او تل یی دا هڅه کړی چی د هند په کورنیو چارو کی لاس وهنه وکړی. که څه هم نوموړی پوری هیڅ تړاو نلری ځکه چی هندوستان یو بیل هیواد دی، خپل قانون لری او دا ئی حق دی چی د خپلو ګټو د خوندی ساتلو لپاره خپل وضع شوی قوانین عملی کړی او د ضرورت په وخت کی نوی قوانین رامنځته کړی او یا هم په موجوده قوانینو کی اصلاح وکړی. هیڅ هیواد دا حق نلری چی په دی هکله هند ته ګوت څنډنه وکړی خو پاکستان یو داسی هیواد دی چی د هغه بیلی بیلی اداری د یو بل سره په ټکر کی دی. همدا رنګه د پاکستان دا خراب عادت دي چی د هند په هره کورنۍ مسلی باندی بی ځایه بحث کوي. کله چی د هندوستان پارلمان د تابعیت قانون ترمیم او تصویب کړو، د پاکستان ملی شورا دغه مسله د بحث لاندی ونیوله البته اسلام اباد او یا بل کوم هیواد د مسلی په اړه هیڅ حق نلری چی نیوکه وکړی ځکه چی دا د هند داخلی مسله ده. د تابعیت ترمیم قانون د افغانستان، پاکستان او بنګله دیش څخه ځورول شوي اقلیتی ټولنو ته د هندوستان تا بعیت ورکول دي.  د هند د دغه قانون پ...

لیکنه:د کوشیک رای  ژباړه:د پښتو څانګی  پاکستان یو داسی هیواد دی چی ورکې بیلا بیلی اداری د یو بل سره په ټکر کی دی. همدا رنګه د پاکستان دا خراب عادت دي چی د هند په هره کورنۍ مسلی باندی بی ځایه بحث کوي. څنګه چی د هندوستان پارلمان د تابعیت قانون ترمیم او تصویب کړو او دا اوس د هندوستان تابعیت قانون جوړ شو. د پاکستان ملی شورا دغه مسله د بحث لاندی ونیوله. اسلام اباد او یا بل ځینی هیواد د مسلی په اړه هیڅ جواز نلری ځکه چی دا د هند داخلی مسله ده . د تابعیت ترمیم قانون د افغانستان، پاکستان او بنګله دیش څخه ځورول شوي اقلیتی ټولنې ته د هندوستان تا بعیت ورکول دي.  د هندوستان تابعیت ترمیم قانون په علت په پاکستان کی لیونتوب دا دی چی اسلام اباد اوس د خپلو اقلیتونو درملنې د پاره په نړیواله کچه شرمیږی. نوموړی هیواد د خپلو اقلیت وګړو په اداره کولو کی یو ناتوانه ریکارډ لری. څوک چی په ژوره ویره کی ژوند کوی. د پاکستان دا وظیفه ده چی خپل تابعینو تحفظ وکړی. نړی ولیده چی چی څنګه په هیواد کی بنسټپالو د پاکستان ستری محکمی پریکړې ته څه غبرګون وښود. کله چی اسیا بی بی چی عیسوی میرمن د...

لیکنه : د ان بهدرا نایر ژباړه : د پښتو څانګې  د اقلیم بدلون یو حقیقت دی چې سترګې پرې نه شي پټول کیدای . په نړۍ کې هیڅ یو هیواد ددې د اغیزی څخه ځان نه شي خلاصولی ځکه چې دا د ځینې هیواد په کړنو یا ناکړنو تکیه نه لري . هندوستان له مخکی څخه د اقلیم په سسټم کې د بدلون د تودوالي اغیزه حس کړی . د موسمي بارانونه ، سخته ګرمي او مخالفي یخ بادونه ټول ددې پایلې دي او د غلې په تولیداتو ، روغتیا او په داسې نورو عواملو یې خپله اغیزه کړې . اوس اوس پای ته رسیدلی د اقلیم بدلون په ترڅ کې د میډریډ کانفرنس بحث وکړ چې ۲۰۲۰ م میلادي کال څخه د ۲۰۱۵ م میلادي کال د پارس تړون پلي کولو لپاره یو عملي پلان بشپړ کړې شي. د ۲ اونیو اوږد کانفرانس د اقلیم بدلون اغیزې په ارتباط د ساینسي خبرداریو او په نړۍ کې ژوند ژغورلو لپآره د پایلو او د کړنو ارزونه وکړه . د ملګرو ملتونو یوه ایجنسي چې د اقلیم بدلون په ترڅ کې بیلا بیلو حکومتونو تر منځ یو پینل دی ، خبرداری ورکړی چې تر څو ملت د اوسني کچې څخه په خپلو کړنو کې بدلون رانه ولي موږ نه شو کولای چې د اقلیم بدلون بدو اغیزو څخه د ژغورنې مطلوبه هدف ترلاسه کړو...

لیکنه : ډاکټر ایم سمتها ژباړه : د پښتو څانګی د هند او مالدیو تر منځ د ۶م ګډ کمیسیون ناسته په نوی ډیلی کی تر سره شوه. د دغې ناستی مشري د مالدیو د بهرنیو چارو وزیر عبدالله شاهد او د هندوستان د بهرنیو چارو وزیر ډاکټر ایس، جی، شنکر په غاړه وه. د ګډ کمیسیون ناسته یو فرصت دی چی د هند او مالدیو تر منځ د دوه اړخیزه مرستو د ټولو اړخونو ارزونه وشی. د سولح حکومت جوړیدو څخه د وروسته په تیر یوه کال په مالدیو کی مثبت جمهوری بدلون راغلی او له دي سره دوه اړخیزه مرسته ځواکمنولو لپاره لاره هواره شوه، چی ورکی لوی شمیر ډګرونه شامل کړای شول. پرمختیائی مرستی د لیاری مالدیو کی د ټولنیزو سکتور وده شوی او د دې برسیره دواړه هیوادونه پدی هڅه کی دې چی سمندری سوداګری، امنیت او دفاعی مرستو ته وده ورکړای شی. په مالدیو کی له ولسمشری ټاکنو وروسته هند د هغه هیواد لپاره د ۱۰۶ بیلونو امریکائی ډالرو یوه اقتصادی کڅوړه اعلان کړه. برسیره پر دی هندوستان د مهمو بنسټیزو پروژو لپاره ۸۰۰ میلیونه امریکائی ډالرو او د لوړی اغیزی ټولنیز انکشافی پروژو لپاره د ۵۰۶ میلیونه امریکائی ډالرو مرسته هم اعلان کړه. دا مرستندویه پروژی به د مالد...

لیکنه : د معین الدین ژباړه : دپښتو څانګه  دا خبر بیا رابرسیره شوی چی په دوحه قطر کی د امریکا او طالب استازو ترمنځ د سولی د خبرو اترو سلسله تیره اونۍ یو ځل بیا پیل شویده .تر کومه چی په افغانستان کی د سولې د ټینګیدلو خبره ده هر څوک غواړي چی دې جنګ ځپلی هیواد ته تلپاتی سوله راشي. ځکه چی له څلورو لسیزو راهیسی هلته عام وګړي د سولې په انتظار دي.تر ډیره دوی یوازې او یوازې مرګ ژوبله،خواشیني او زورزیاتي نه پرته کوم بل څه ندي لیدلي. د ۹\۱۱ له ترهګريز برید څخه وروسته هلته د امریکا په مشرۍ د ترهګرۍ پر ضد جنګ شروع شوی و. د القاعدې پر ضد ډیر عملیات تر سره شول خو له دې سره دوی ته د اوسیدو ځای ورکونکي طالباني اداره هم پر ځمکه ولویدله. څه موده وروسته هلته د اساسي حکومت سلسله هم پیل شوه خو افغانانو ته سوله ډیره لږه په نصیب شوه. څو کاله مخکې د امریکا تر مشرۍ لاندې د ځواکونو یو لوی شمیر له افغانستان څخه بیرته خپل هیواد ته ستانه شول. چې له دې وروسته په افغانستان کې د تاوتریخوالي او د طالبانو د بریدونو یوه نوې سلسله پیل شوه. هره ورځ د انسانانو د وژلو پیښې تر سترګو کیدې، په هغه کې امریکايي ځو...

لیکنه: د جاوید اختر ژباړه : دپښټو څانګه  د هسپانیا په پلازمینه میډریډ کی د نړی د ۱۲۶هیوادونو مشران او د چاپیریال کارپوهان د اقلیم بدلون خطر د مخنیوی د طریقو لټولو په موخه چی انسانی ژوند لپاره ستر ګواښ جوړ شوی نو له دی امله سره راټول او په دی اړه تحقیق کوی. د( کوپ ۲۵) تر نامه لاندی نړیوال کنفرانس ته په خطاب کی د ملګرو ملتونو سر منشی انتونیو ګوئیرس بلکل سم ویلی چی انسان له څو لسیزو راهیسی د ځمکی په خلاف او دی سیاری هم د انسان په خلاف د جګړی پيل کړی دی. د نړیوالی تودوخی تباه کونکی تاثیرات د انسان موجودیت لپاره لوی خطررامنځ کړی. نن د نړیوال چاپیریال د بحران داسی مقام ته رسیدلی چی اوس بیرته راګرځیول ناممکن ښکاری. د ګوئیریس په وینا له پخوا څخه دا خطر ډیر زیات او وژونکی شویدی. د کوم په وجی چی انسانی روغتیا او د خوړو خوندیتوب له لوی بحران سره مخامخ ده او د چاپیریال بدلون سره سره د مدغم هوائی چلند په کال کی ۷۰ لکو انسانانو ته د مرګ سبب ګرځی. د ملګرو ملتونو عمومی منشی له دی وضعیت سره د مقابلی په خاطر له پرمختلونکو او د لوړ اقتصاد درلودونکو هیوادونو لخوا د کاربن ډای اکسایډ په استخرا...