AIR World Service Pashto

لیکنه : د کوشیک رای ژباړه : د پښتو څانګی د پاکستان لومړي وزیر عمران خان د کشمير مسله د نړیواله کولو هڅې د ملګرو ملتونو په ۷۰ مه عمومي اسمبلۍ کې ترسره کړی. هغه د هند د جمو او کشمیر ایالت د خلکو د وضعیت په اړه بی ځایه او په لوړ اواز خبری وکړی. په هرصورت ، شورا د پاکستان د لومړي وزیر وینا ته پاملرنه ونه کړه. عمران خان بیا د جګړې مسله راپورته کړه او حتی اټومي کلمه د هغه لخوا وکارول شوه. دا د پام اړولو لپاره د پاکستاني مشرانو د داستان یوه برخه ګرځیدلې ده. پاکستانی مشر د امریکا له اداری څخه هم هیڅ ډول ملاتړ ونه موند. د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت په حقیقت کې د پاکستان پر لومړي وزیر نیوکه وکړه چې ولی د اویغوریانو د حالت په اړه یی داسی څرګندونی نه کوی چی د کشمریانو په اړه یې کوی. د سویلي او مرکزي آسیا لپاره د متحده ایالاتو سرپرست مرستیالی ، ایلیس ویلز د کشمیر په اړه د ښاغلي خان څرګندونې "بی ګټی" وبللې. هغې وویل ، "د بیاناتو راکمول به په ځانګړي توګه د دوه اټومي قدرتونو ترمنځ ښه هرکلی وي.”اغلې ویلز دا پوښتنه هم وکړه چې ولې د پاکستان لومړی وزیر د چین پرضد خبرې ن...

زما درنو هېوادوالو نمسکار! دوستانو د نن د ورځې په خبره کې د هېواد د هغه لوړ شخصیت په هکله به زه خبره کوم چې زموږ د ټولو په زړونو کې ورته ډیره مینه او عزت شتون لري او ټول ورته ډير درناوی کوي. شاید د هندوستان کوم داسې وګړی به وي چې دې لوړ شخصیت ته درناوی ونلري؟ هغه په عمر کې له موږ ټولو څخه ډيره لویه ده او د هیواد بیلابیلو پړاوونو او دورو شاهده ده، موږ هغې ته دی دي یانې خور وایو، (لتا دی دي). هغه د روان کال د سپټمبر په ۲۸ مه نیټه د عمر ۹۰ م پړاو ته رسیږي. د بهرنیو هېوادونو له سفر نه وړاندې ماته خور لتا جي ټیلفون کړی وو. دا خبرې داسې وې لکه یوه خور یې وړوکي ته کوي. زه هیڅکله هم د داسې شخصي مکالمو په هکله چا ته نه وایم مګر نن غواړم چې تاسو هم د لتا خور خبرې واورۍ. واورئ چې څنګه ژوند په دې پړاو کې هم لتا خور له هېواد سره تړلو خبرو سره مینه لري، چمتو ده، او د ژوند صبر هم د هند په پرمختګ کې لټوي، په بدلیدونکي هندوستان باور لري، هند د نویو پرمختګونو پر لور روان دی. لتا: مودي صیب! مودي: لتا خورې نمسکار! زه نریندر مودي خبرې کوم لتا: نمسکار مودي: ما د دې لپاره ټیلفون کړی چې دا ځل ستاسو د زیږیدن...

لیکنه: د سراج نقوي ژباړه: د پښتو څانګی د پاکستان عمران خان حکومت ته وړاندیز شوی چې داسې یوه محکمه دې رامنځته کړی شي چې د رسنیزو کارکوونکو پورې تړلي موضوعات وڅیړي او لیکوالان پر بعضې خبرو پابند کړی شي. په حقیقت کې عمران خان پخپله هم د لیکوالانو په هکله تل د بد ګمانیو ښکار وي. د هغه په ګوند کې داسې ګڼل کیږي چې ګوا کې رسنیز کارکوونکي خپل کار په دیانتدارۍ او ایماندارۍ سره نه ترسره کوي. او یا هم له پلوي څخه کار اخلي. امکان لري چې د بعضې لیکوالانو په هکله دا خبره سمه هم وي مګر د ژورنالستانو ټولې ټولنې ته په دې نظر کتل په هیڅ ډول هم د منلو نه دي. د دې خبرې هم هیڅ جواز نه لیدل کیږي چې د خبریالانو لپاره دې یوه نوی محکمه رامنځته کړی شي او هغوۍ پورې تړلي موضوعات دې پکې کیښودل شي. پوښتنه دا ده چې آیا حکومت ته د دې څه اړتیا ده ؟ او لیکوالانو کوم داسې جرم کړی چې د دوی لپاره بیلې محکمې د رامنځته کولو وړاندیز شوی. حقیقت خو دا دی چې په پاکستان کې هیڅکله هم د خپلواکه رسنیزو کړنو لپاره چاپیریال برابر نه وو. لومړۍ ناخواله خو دا ده چې د هیواد د تاریخ لویه برخه د پوځي واکمنانو په ظلم او جبر کې تیر...

لیکنه: د معین الدین خان ژباړه: د پښتو څانګه په هره ټولنه کې د کوم مذهب یا مذهبي پیشوا ګانو په شان کې ګستاخي کول بد ګڼل کیږي. مذهب یا مذهبي شخصیتونه خو پریږدۍ یوه عام ولسي سړي ته بد رد ویل او یا هم هغه ته توهینوونکې الفاظ استعمالول هم د اخلاقو له کړۍ نه بیرون حسابیږي. د مذهب په شان کې ګستاخي کول خو بیا خورا بده خبره وي. له دې کار سره د خلکو احساسات ټپي کیږي او په ټولنه کې د تاوتریخوالي سبب هم کیدلی شي. نو له همدې امله په بیلابیلو هیوادونو کې د دغه ډول خبرو د مخنیوي په موخه مناسب قوانین هم شتون لري. په برصغیر یانې هند او پاکستان کې هم د شلمې پیړۍ په لومړیو کې همداسې یو قانون لاګو کړی شوی وو. مګر په پاکستان کې چې د جنرال ضیاالحق په واکمنۍ کې مذهبي تندروۍ ته شعوري هڅې پیل شوې نو په دغه قانون کې ترمیم راوستل شو او ډیر سخت کړی شو آن تر دې چې د اعدام تر جزا پورې پکې ځای ورکړل شو. په هر حال قانون که هر یو وي خو موخه یې د لا قانونیت مخه نیول او په ټولنه کې د سولې او ټیکاو راوستل وي نه دا چې لا قانونیت ته نور هم زمینه برابره کړی شي. په پاکستان کې له دې قانون څخه دومره غلطه ګټه اخیستل کی...

لیکنه: د ډاکټر سنګامیترا سرما ژباړه: د پښتو څانګی د هند بهرنیو چارو وزیر ډاکټر ایس جی شنکر د ۳ ورځو په سفر فنلینډ ته تللی وو. وروسته له هغې چې نوموړی دغه وزارت کې ګمارل شوی، دا یې هغه هېواد ته لومړی سفر دی؛ که څه هم له ۱۹۵۰ کال راپدیخوا د لوړې کچې دغه لیدنو د ګډو عنعنوی روابطو له امله ځانګړی جوش او خروش درلود. برسیره پر دې چې په دوه اړخیزو اړیکو تمرکز وشو، چې له پخوا تودې او دوستانه دي، دغه سفر له دې امله هم خورا د پام وړ وو چې په حقیقت کې فنلینډ د اروپایي ټولنې اوسنی مشر دی او هند غواړي چې د ترهګرۍ د غندلو په برخه کې نړیوال ملاتړ ترلاسه کړي چې شتون یې د هند په ګاونډي هېواد کې مخ پر ډیریدلو دی. ډاکټر جی شنکر د فنلینډ له لوړپوړي مشرتابه سره د پولې آخوا ترهګرۍ په اړه توضیحي بحثونه ترسره کړل. دا بحثونه په داسې حال کې ترسره کیږي چې د پاکستان لخوا په جمو او کشمیر کې د ۳۷۰ مې مادې د منحلولو په اړه د ځان لخوا جوړې شوې کیسې رابرسیره کیږي. نوموړي همدا راز له فنلینډي لومړي وزیر انټي ریني او د بهرنیو چارو له وزیر پیکا هاویسټو سره هم په هیلسینکي کې لیده کاته وکړه او په لویه کچه یې د دوه ...

لیکنه : د کوشیک رای ژباړه : د پښتو څانګی د کارابین هیوادونو سره د هند تاریخي او تودې اړیکې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي مجلس په څنګ کې د کیریکوم هیوادونو ډلې د ۱۴ مشرانو سره د لومړي وزیر نریندرا مودي د غونډې سره د نوي حرکت شاهد و. ښاغلي الن چاسټنټ ، د سینټ لوسیا لومړی وزیر او د کاری کوم (کارابین ټولنې) اوسنی رییس د غونډې مشري وکړه. په دې ناسته کې د انټيګوا او باربودا ، بارباډوز ، ډومینیکا ، جمیکا ، سینټ کیټس او نیویس ، سینټ لوسیا ، سینټ وینسنټ او ګریناډینز ، ټرینیډاډ او توباګو حکومتی مشرانو ګډون کړی وه او همداراز د سورینام مرستیال ولسمشر، او د بهاماس بیلیز ، ګریناډا ، هیتی او ګیانا د بهرنیو چارو وزیرانو هم په یاده غونډه کی برخه اخیستې وه. دا په سیمه ایزه توګه د کیریکوم مشرانو سره د لومړي وزیر مودي لومړۍ لیدنه وه او د هند او د کیریبین ملګرو هیوادونو ترمنځ تلپاتې او ژورې اړیکې یې روښانه کړې. هند د کیریکوم سره سیاسي ، اقتصادي او کلتوري ښکیلتیا پیاوړي کولو ته ژمن دی. د یو میلیون څخه د ډیرو هنديانو میشته د کیریبین سره د ملګرتیا یو متحرک او پاییدونکی اړیکه ده. د سیاسي او سازماني خبر...

لیکنه: د پروفیسور چینتا مڼی مها پاترا ژبـــــاړه: د پښــــتو څـــــانګــــی په معاصره نړی کی بل داسی مشر شتون نلری چی د ډیپلوماسۍ یا تګلاری په صحنه کی دومره ځانګړی کارونو د تر سره کولو په ډګر کی د هندوستان لومړی وزیر نریندر مودی سره ئی مقایسه وکړای شی. هر کله چی نوموړی کوم بل هیواد ته ځی نو د هغه ځای حکومتی مشران ، پارلمانی غړی او د عامو وګړو زړه پخپله کړنو او ویناوو تر لاسه کوی. او هغوی د هندوستان ښه ملګری جوړوی. د لومړی وزیر دغه صلاحیت په هوسټن کی اوس اوس تر سره شوی پروګرام کی نړۍ ته په ډاګه شو. د ښاغلی ټرمپ لخوا د وول دفتر چاری سمبالولو راهیسی نریندر مودی د امریکی ولسمشر سره ۶ ځله مخامخ لیدنی کړیدی. او دا د هند او امریکی مناسباتو ته په پیاوړتیا ورکولو کی یو تاریخی ګام دی. د ښاغلی مودی او ټرمپ تر منځ وروستی خبری اتری د تیری دوشنبی په ورځ په نیویارک کی تر سره شوی. چیرته چی دواړو مشران د ملګرو ملتونو عمومی اسمبلی کلنی اجلاس کی ګډون لپاره ورغلی دی. د ګڼ اړخیزی دیپلوماسی لپاره تر ټولو غټ ځا...

لیکنه : د معین الدین خان  ژباړه : د پښتوڅانګی پاکستان نه یواځی دا چی د کشمیر په مسئله د هند پرضد په سفارتی کچه دروغه پروپیګنډا کوی او د هند یوه کورنی معاملی ته د نړیوال رنګ او بڼه د ورکولو شرارت ناکه هڅه کوی بلکی په پاکستان کی فعال هند پرضد تره ګرو ډلو ته له سره تربیه برابرولو او هغوئي په وسلو سنبالولو هم پوره هانده کوی لدی کبله چی دا ډلی په کشمیر او د هند په نورو سیمو کی ورانکاره فعالتونه ترسره کړی شی . باید چی دا خبره یاد ولرلی شی چی تیر فروری میاشت په مینځومانه موده کی د جیشی محمد ترهګرو د جمو او کشمیر په پولوامه کی د سی آر پی ایف ۴۰ ځوانان شهید کړی و د کوم وروسته هند په نړیواله کچه تره ګر بلل شوی دغه ډلی پروړاندی لومړی وار په پاکستان کی دننه ځوابی کارروائي کړې وه . د فرورۍ میاشت په آخر کی د هند جیټ ډوله جنګی الوتکو په خیبرپښتونخوا کی موقعیت لرونکی په بالاکوټ کی تلو سره د جیش د تربئې برابرولو په خیمو او تاسیساتو برید کړی و او د هغی وروسته نه یواځی جشی محمد بلکی نورو ډلو ته هم پاکستان دا هدایت ورکړی و چی هغوئي خپل فعالیتونه محدود کړي. په اصل کی د پاکستان حکومت پدی خبره ...

لیکنه: ناوتیج سرنا ژباړه: پښتو څانګه متحده ایالاتو ته د لومړي وزیر نریندرا مودي سفر د ټکزاس په هوسټن ښار کې د "هودي مودي" په مراسمو کی د بریالی پیل سره پیل شو. چیرې چې هغه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره سټیج شریک کړ او له ۵۰ زره څخه زیاتو هندي امریکایانو ته یې وینا وکړه. لومړي وزیر دمخه په ۲۰۱۴ کال کې د نیویارک ښار په مډیسن سکویر ګارډین او په ۲۰۱۵ کې سن جوز کې هندي امریکا ټولنې ته وینا کړې وه ، مګر د ولسمشر ټرمپ شتون د هوسټن په غونډه کی دغه غونډه په کیفیتی لحاظ په لوړه کټګورۍ کې واچوله. د کانګرس غړو او سناتورانو شتون په شمول د ډیموکرات کانګرس لوړ پوړی غړی سټینی هوییر د هند او متحده ایالاتو ملګرتیا لپاره دوه اړخیز طبیعت باندې ټینګار وکړ. د ولسمشر ټرمپ د معرفي کولو پرمهال ، لومړي وزیر مودي په یاده غونډه کې د نوموړی د شتون له امله له هغه څخه د زړه له کومې مننه وکړه چې "د دوه لوی دیموکراسیو د زړه له تله" استازیتوب کوي. هغه ته یې د "زما د ملګري ، د هند ملګری او یو لوی امریکایی ولسمشر" خطاب وکړ او د هغه د ولسمشری د رهبري ستاینه یی وکړه او زیاته یی کړه چی...

لیکنه : د معین الدین خان ژباړه : د پښتو څانګی شاید پاکستان لپاره اقتصادی بد بختی، انفلاسیون، بی سوادی، غریبی او ناروغی داسی هیڅ یوه مسله نده چی چی د هغه هیواد مشرانو ورباندی غور وکړی، د دوی پام یوازی دی خواته دي چی په هند کی څه تر سره کیږی او کورنی حالات څه ډول دی. د هند حکومت لخوا له کشمیر څخه د۳۷۰ مادی له لغوه کولو وروسته د پاکستان حکمران یو دم متحرک شول، او نور هر څه ئی پخپل ځای پریښودل او د نړۍ د هیوادونو په سفر ووتل، تر څو هندوستان تورن ثابت کړی او پوښتنه تری وشی چی ولی ئی د خپل هیواد په یوه ایالت کی اداری بدلون راوستو. په ډیپلوماتیکه کچه ئی هم ډیری طریقی استعمال کړی تر څو له هند څخه یو ځلی دا پوښتنه څوک وکړی چی ولی ئي داسی وکړل؟ د امریکا له ولسمشر څخه هم پاکستان غوښتنه وکړه چی هندوستان پوه کړی . پدی هکله ټرمپ وړاندیز وکړو چی که چیری دواړه هیوادونه وغواړی نو د دریمګړی رول تر سره کولۍ شی. هندوستان په زغرده ټرمپ او نورو ټولو ته وویل چی د هند نه ماتیدونکی موقف دی چی له پاکستان سره ټول مسائل به د خپلمنځی خبرو اترو له لاری حل کوی، او د دریمګړی هیڅ ضرورت نشته دی. یوازی د هند د...

لیکنه: د رام نریش پرساد ګپتا ژباړه : د پښتو څانګی نن ښاغلی عمران خان او د هغه د حکومت چارواکی ډیر زیات مشغول تر سترګو کیږی. نوموړی په اشغالی کشمیر کی د لاریون په تر سره کولو کی د دی خبری هڅه وکړه چی هغه ته د کشمییر خلک څومره د ارزښت وړ دی، له بلی خوا پاکستان د ملګرو ملتونو د بشری حقوقو په شورا کی ئی هندوستان د درولو هڅه هم وکړه. دا بیله خبره ده چی د هغه هره هڅه له ناکامی سره مخ کیږی. البته نوموړی یوازی دا حقیقت په ډاګه کړو چی پاکستان له نړیوالی ټولنی څخه په کومه اندازه لری شوی دی. هغه خبری ته چی د اکثره خبریالانو او مبصرینو تر اوسه پام ندی اوښتۍ ، هغه دا ده چی د ټولو ناکامیو له احتمال څخه په ښه ډول خبر دعمران خان حکومت که د کشمیر چیغی وهی نو د دی اصلی لامل دا دی چی پاکستان د اقتصادی تباهۍ په دروازه ولاړ دی. په هیواد کی د خلکو وارخطائی مخ په زیاتیدو ده ، او د اقتصاد دښه کیدو ټولی هڅی یو په بل پسی له ناکامی سره مخامخ شویدی. خو دا ګړی د کشمیر مسله سیاستوالو ته یو ډول الهی فضل نازل شوي، د کوم په هیله چی د پاکستان د ځپل شوی ملت پام له ریښتینی ستونزو څخه د اړولو هڅه کوی. ځینی پاکست...

لیکنه: د سهیل انجم  ژباړه: د پښتو څانګی  د پاکستان لومړي وزیر عمران خان ویلي چې د امریکا او طالبانو تر منځ د خبرو بندیدل یوه خواشینونکې خبره ده او دا چې په سیمه کې امن د پاکستان په ګټه هم دی نو له همدې امله به هغه هڅه وکړي چې دا خبرې بیا پیل شي. د هغه پر وینا چې که خبرې بیا پیل نه شي نو دا به ډیره بده وي او د پاکستان لپاره به لویه ټکان ورکونکی خبره وي. او دا ځکه چې د افغانستان ولسونه له تیرو ۴۰ کلونو په ستونزو کې دي نو له همدې امله به پاکستان هڅه وکړي چې د خبرو لړۍ بیا پیل شي. په دې کې هیڅ شک نشته چې افغان ولسونه له لسیزو راهیسې له ستونزو سره مخ دي مګر د دې ستونزو لامل څه دی. پاکستان ته پکار دي چې په دې لوري هم فکر وکړي او د هغه په رڼا کې خپلو کړنو ته پاملرنه وکړي. د امریکا او طالبانو ترمنځ مذاکرات خورا په مشکله سره پیل شوي وو. امریکا په دی خبره راضي شوي وو چې د سولې راتلو په شرط به خپل پوځونه له افغانستان نه وباسي. خبرې تر ډیره مخکې تللې وې حتی چې پریکړه کوونکي پړاو ته رسیدلې وې. په ډیویډ کمپ کې د ترسره کیدونکو خبرو اترو د هوکړه لیک کلیدي نقطو ته حتمي بڼه ورکړل کیده...

لیکنه: د ډاکټر مینا سنګ رای ژباړه: د پښتو څانګی  د هند او ایران ترمنځ د بهرنیو چارو د وزارت د سلاکارانو شپاړسمه دوره په روانه اونۍ کې په تهران کې د یوی ډیری اندیښنی وړ سیمه ایز سناریو په درشل کی جوړه شوې وه چې د ستراتیژیکو ګډوډیو شاهده وه. د هند د بهرنیو چارو وزیر   وجی ګوکھلي د هندي پلاوي مشري وکړه ، پداسې حال کې چې ایراني اړخ د یاد هیواد ’بهرنیو چارو مرستیال وزیر ډاکټر سید عباس ارګچي په مشرۍ رهبري شو. ښاغلي ګوکهلي د ایران د بهرنیو چارو له وزیر ډاکټر جواد ظریف او د ایران د ستر رهبر آیت الله خامنای ستر سلاکار ډاکټر علي اکبر ولایتي سره هم خبرې وکړې. دواړو لوریو د دوه اړخیزو همکاریو بشپړه برخه د روانو اړیکو او زیربنایی پرمختیايي پروژو لکه د شهید بهشتي بندر ، چابهار پراختیا او د هند ، ایران او افغانستان ترمنځ د درې اړخیز ترانزیت تړون بشپړ عملي کول بیا نظر لاندی ونیولو. سربیره پردې   په سیمه ایزو مسلو هم خبرې وشوې. دواړو لوریو د دوه اړخیزو ګټو او همکاریو او د دواړو هیوادونو ترمنځ د تبادلې د تحرک د ساتلو لپاره خپله ژمنه څرګنده کړه. دا پریکړه هم وشوه چې د بهرنیو چارو د ...

لیکنه : د معین الدین خان ژباړه : د پشتو څانګی که څه هم پدی پړاو کی هیڅ هم نشی ویل کیدای، چی د افغانستان د راتلونکی به څه وی، او یا هم په نیږدی راتلونکی کی به د چا لخوا څه اقدامات وشی ، خو یوه خبره ډاګیزه تر سترګو کیږی چی د امریکا ولسمشر ټرمپ لخوا دفعتاً د سولی خبرو اترو سلسلی له لغوه کولو وروسته د پاکستان خفګان ډیر زیات شویدی. همدا لامل دی کله چی د امریکا او طالبانو تر منځ پیل شوی خبرو اترو نه ورسته له ټولو زیات باور پاکستان تر لاسه کړی وو. د دی باور او خوښی لویه وجه دا وه چی له خبرو سره سره د طالبانو حملی به هم روانی وی. او داسی ښکاریده چی د هغوی د مخنیوی هیڅوک هم نشته. یعنی داسی فکر کیدو چی امریکا ته یوازی له افغانستان څخه د خپلو پوځونو د باسلو تلوار دی. او امریکا غواړی چی یوازی د طالبانو لخوا دا ظمانت ورکړل شی چی د دوی پوځونو ته به هیځ ډول خطر نه پيښيوی. او افغانستان به د بهرنیو ترهګرو په اډی نه بدلیږی. څنګه چی خبری اتری مخ په وړاندی روانی وی د جوړ جاړی امکان مخ په زیاتیدو وو په عین حال کی د طالبانو حملو هم زور واخیستو. د افغانستان د حکومت پدی خبرو کی هیڅ رول نه تر سترګو ک...

لیکنه : د معین الدین خان ژباړه : د پښتو څانګې د پاکستان واکدارانو ته د جنګ کولو څه زیاته لیوالتیا ده او بیا په ځانګړی ډول له هند سره د جنګ کولو بانه لټول او په نیغه یا بیا په بله لاره د جنګ کولو اخطارورکول د هغوئي خوښه مشغله پاتی شویده. هغوئي څوواره عنعنوی جنګ خو کړیدی او د دغو جنګونو د ګټو او تاوانونو ازمیښت هم کړیدی خو ورسره دا خبره هم احساسه کړیده چی داسی جنګونو د جمع او نفی کولو سره پاکستان هر وار تباهۍ او وروسته پاتی کیدو سره آشنا کړې نو ځکه هغوئي پدی کړن لاری کی یو څه بدلون راوستو او پړدی شا څخه د جنګ لړۍ پیل کړله. د دی کړن لاری ځانګړی او بنیادی ټکی دا دی چی راننوتنی ته وده په ورکولو ترهګرۍ ته وده برابره کړی شی . هغوئي په کشمیر کی دا لوبه له کلونو راهسی نه بلکی له لسیزو راهسی ترسره کوی . خو د هغوئي دا لوبه یواځی کشمیر پوری محدوده نده . د هندوستان په نورو سیمو کی هم هغوئي د ګډ وډی رامینځ ته کولو کی څه لږه هڅه نده کړی . د پاکستان اداری د خپل بهرنی پالیسی مهم ټکی په حیث ترهګری ترټولو لویه آله جوړه کړله . نوځکه په اوسنیو تیرو ورځو کی هند د جمو اوکشمیرپه ایالت کی ځنی ادار...

لیکنه: د کی وي وینکټا سوبرامانین ژباړه: د پښتو څانګی ځمکه یوه مهمه سرچینه ده. دا د انساني ژوند لپاره بنسټیز نظم او ښه ژوند برابروي او همدا راز خوراکي مواد، تازه اوبه او ګڼ شمیر بیلا بیل د ژوند نورې ټولنیزې چوپړتیاوې هم برابروي. همدا راز ځمکه د چاپیریال سیسټم په برخه کې هم عمده رول لوبوي. له لسیزو را پدیخوا، د نفوسو د ودې په موخه د ځمکې او تازه اوبو د بې مخینې استعمالولو له کبله ځمکه تخریب شوې. د ژوند تیرولو او کرنې، ښاري کیدلو، د ځنګلاتو کمولو او د پراخه اقلیمي پیښو په ځانګړې توګه وچکالي د ګډو فشارونو له امله دغه پروسې کې چټکتیا راوستی. د یښ پرته ځمکې باندې بشر څه لپاسه ۷۰ سلنه اغیزه کوی. د ځمکې او صحراګانو تخریب د ډیرو هېوادونو لپاره تر ټولو لویه اقتصادي، ټولنیزه او محیطي ستونزه رامنځته کړې. د صحراګانو ستونزه هم د ځمکو د تخریبیدلو یوه برخه ده چې له امله یې اوبلنه ځمکه په دښتو بدلیږي. د دغه ستونزو په ګوته کول او په دوی باندې د برلاسه کیدو لپاره له ۹ زرو څخه ډیرو ګډونوالو له ۱۹۷ هېوادونو څخه په ډیلي پورې تړلې سیمه کې د سپټمبر له دوهمې نیټې راپدیخوا په یوه لوی کنفرانس ک...

لیکنه :د کالول بټا چارجي ژباړه: د پښتو څانګی د روان کال له پیله طالبانو له امریکې سره سختو خبرو اترو لپاره یو ۱۴ کسیزه پلاوی وټاکه. په پام کې وه چې خبرې اترې آن له افغان دولت سره د طالبانو د جګړې له دوام سره سره ، پرمخ ولاړې شي. دې ته په پام سره چې طالبانو بریدونو ته دوام ورکاو او د ملکي وګړو ژوند ته یې هم پاملرنه نه کوله ، ددغو خبرو د لړۍ ساتنه سخته وه.  ددغو خبرو اترو هدف یو داسې پراخ سیاسي جوړښت رامنځته کول و چې وکولای شي طالبان او نور لکه په کابل کې اصلي سیاسي سیستم ځان کې راونغاړي. د مذاکراتو اصلي مسله د تروریزم ضد ضمانت ورکول و چې د طالبانو مشرانو باید امریکې ته ورکړی وای. هغه داسې چې افغانستان یو ځل بیا لکه څنګه چې په ۱۹۹۰ لیسزې کې د نړیوال تروریزم کوربه شوی و ، هغه حالت ته ونه ګرځي. د رپوټونو له مخې ددغه تضمین په اړه د ډاډ ترلاسه کولو یو میکانیزم په توګه امریکې له طالبانو غوښتي چې له افغانستان څخه د خپلو ځواکونو له ایستلو وروسته به خپل ډیپلوماتیک حضور او ورسره خپله اطلاعاتي شبکه دلته پریږدي. خو له دې سره د طالبانو غوښتنه بیا دا وه چې باید امریکا خپل ټول سرتی...

لیکنه : د فهیم احمد  ژباړه : د پښتو څانګی  له هند سره د پاکستان دوښمنی کومه نوی خبره نده. او د هند د بدنامولو لپاره هغه له هری وسیلی څخه کار اخلی. نوموړی د هند په خلاف له ډیری مودی راهیسی د پردی تر شا جګړه پیل کړیده. په کوم کی چی د خپلو شومو اهدفو د ترلاسه کولو لپاره ترهګر او د پاکستان آئی ایس آئي اداره شمولیت لری. د هند د بحری قواوو پخوانۍ افسر کلبهوشن جادو ئۍ چی په غیر قانونی طریقه په بند کی ساتلی، تازه مثال دی. پدی ټوله نړۍ پوهه ده چی کلبوشڼ جادو د هند د بحری قواوو پخوانۍ افسر وو او اوس چی د تجارت په موخه ایران کی اوسیدو، د پاکستان د استخباراتو لخوا تښتول شویدی. خو پاکستان دا دعوه کوی چی نوموړی ئی د صوبه بلوچستان په سیمه کی نیولی او تور ئی پوری کړی چی نوموړی په ترهګریزو عملیاتو کی ښکیل دی. پاکستان چی څه ډول د کلبوشڼ جادو قضیه وړاندی کړیده هغه د نړیوالو د منلو وړ نده ګرځیدلی. همدا راز پاکستان کلبوشڼ جادو په نظارت کی ساتلو سره د نړیوالو قوانینو سرغړونه کړیده. په ۲۰۱۶ میلادی کال کی کله چی نوموړی ئی ونیولو نو هغه ته ئی د قانونی لاسرسی مرسته هم نکړه برابره. د هند ل...