AIR World Service Pashto

لیکنه : د پرفیسور بالا داس ګهوشال ژباړه : د پښټو څانګی داسی ادعا شوی چی چین د سویلی چین په سمندر کی له سری کرښی تیر شوی او د ویتنام د ځانګړی اقتصادی سیمی په نیولو سره ئي د نړیوالو قوانینو څخه سرغړونه کړی. داسی تور دی چی د چین کتنه کونکی بیړی ۶۰ سمندری میلو پوری د ننه تللی چی د ویتنام ساحل ته تر ټولو نیږدی نقطه ده. د دی سره یوه لویه کشاله رامنځ ته شوی او د ویتنام اقتصادی امنیت يي ننګولی. دا هغه هیواد دی چی چین سره د نه برابری له امله سخت زیان ته مخامخ دی. داسی ادعا ده چی د چین بیړی لږ تر لږه څلورو نورو جنګی جهازونو له خوا بدرګه کیده چی د ویتنام ځانګړی اقتصادی سیمه ئي لړزولی، او شا او خوا ۱۰۲ کیلو میترو پوری د ننه تللی ده. راپورونو کی ویل شوی چی دا بیړی د ویتنام فوقوی ټاپو سویل ختیځ ته نیږدی شوی او د ویتنام د جنوبی ښار فان ساحلو څخه ۱۸۵ کیلو میتره لری ده.  د نوموړی هیواد ځانګړی اقتصادی سیمه له ساحل څخه ۳۷۰ کیلو میترو پوری خوره ده. او د نړیوال تړون له مخی په دغه سیمه کی طبعیی زیرمی د را ایستلو خپلواک حق لری. هغه هیوادونه چی د جنوبی چین په سمندر کی د سولی او ثبا...

لیکنه : د معین الدین خان ژباړه : د پښتو څانګه په افغانستان کی تیرو څلورو لسیزو راهیسی د سولی چاپیریال د ستونزو او مشکلاتو څخه ډک پاتی شوی. په دی دوران کی په نړی کی ډیر زیات بددلونه ولیدل شول. سوړ جنګ پای ته ورسید. ځنی نامراد او وروستو پاتی هیوادونه قسمت یعنی بخت بدل شو. ځینی پرمختګ کونکی هیوادونه د پرمختللی هیوادونو په قطار کی د دریدلو پیل وکړو. او ځینی نوی آزاد شوی هیوادونه د نړی چټکه رابرسیره کیدونکی اقتصادیاتو کی بدل شول. لیکن د افغان خلکو تقدیر او قسمت بدل نشو. هره ورځ هغوی د وینو توئیدو منظر لیدلو عادت شول. کله کورنی جنګ، کله بهرنۍ فوځونه راتللو څخه بی امنیتی او کله د سخت دریځ لرونکی حکومت ظالمانه کاروائي دا ټول د افغان خلکو مقدر جوړ شو. د ۲۰۰۱ میلادی کال په آخر کی د امریکا تر مشری لاندی د ترهګری خلاف جنګ پیل او د طالبانو حکومت نسکوره شو. څو ورځی وروسته افغانستان کی قانونی او آينی حکومت رامنځ ته شو. یوی اوږدی دوری څخه وروسته ۲۰۱۴ میلادی کال په آخر کی د امریکا تر مشری لاندی یو لوی شمیر د ناټو فوځونو له افغانستان څخه ووتل. یوه لږه برخه بهرنی پوځونه په افغانستان کی ځای په ځای پاتی ش...

لیکنه: ډاکټر فضررحمن صدیقی ژباړه: پښتو څانګه ابوبکر البغدادي د داعش د "خلیفه" د وژنی خبر د عراق د موصل په لارو کوڅو کې په خوښۍ سره رسیدلی دی؛ چیرته چې نومودړی ظالم په ۲۰۱۴ کال کې د" عراق او سوریه اسلامي دولت "جوړولو اعلان وکړ. او له هغه وروسته ئي د ډله ییزو وژنو ، ډله ییزو جنسي تیريو ، د سړک د غاړې تاوتریخوالي ، ورانکارۍ ، سړي تښتونې او داسی څه نه وه چی هلته پیښ نشول. پخپله د موصل د ښار ۳۰۰۰۰۰ خلک د ښار پریښودو ته اړ ایستل شوي وه او زرګونو نورو بیا خپل عزیزان له لاسه ورکړل. البغدادي د تروریستي سازمان ، داعش مشر و ، چې په تیرو وختونو کې یې ډیر ډولونه درلودل او یو وخت یې د سوریې او عراق تر مینځ پراخه خاوره کنټرولوله چې پراخوالی یی د انګلستان سره سمون درلود. ابوبکر البغدادي داعش د سوریې په تمدن باندې ډیرې نښې پریښې دي. هغه د پالمیرا ښار ویجاړ کړ ، په کال ۲۰۱۷ کې یې په موصل کې د النوري تاریخي جومات والوزولو ، چیرې چې هغه په ۲۰۱۴ کال کې اسلامي خلافت اعلان کړی و. باید یادونه وشي چې دا په عراق او سوریه کې د متحده ایالاتو تر مشرۍ لاندې جګړه او په سوریه کې د زړو...

زما ګرانو هیوادوالو! نمسکار، د دیوالي د پرتمینو مراسمو په ویاړ تاسو ټولو ته نیکې هیلې. موږ ټول د شلوک- شوبهام کروټي کلیانم، آروګیام دهنسمپاډا، شتروبوډاډهي او دیپاجیوټي ناموستوت له نومونوسره آشنا یو. څومره ښه او له مفهومه ډک پیغام دی! شولوک وایي چې: دا روښنایي ده چې په خوښیو پیل کوي، روغتیا او روڼتیا زموږ په ژوند کې رامنځته کوي، منفي افکار لرې کوي او مثبت رامنځته کوي. زه دغه خدايي رڼا ته درناوی لرم. دغه دیوالي د یوې یادګاري دیوالي په توګه لمانځلو لپاره به کومه لاره د رڼاګانو له خپرولو څخه بهتره لار وي، مثبت لور ته هڅول، د دښمنۍ د ورکولو لپاره دعاګانو سره؟ په دې ورځو کې دیوالي په ګڼ شمیر هیوادونو کې لمانځل کیږي. او د یادونې ده چې دا یواځې هندۍ ټولنې پورې تړلې نه ده؛ حتی دولتونه، ښارونه، او ادارې د دیوالي رسم په صمیمیت او خوښیو سره لمانځي. په دې ډول دوی پخپلو سیمو کې د هند کلتور ته وده ورکوي. دوستانو، د فیسټیوالونو توریزم خپل ځانته یو جالبیت لري. زموږ هند، د فیسټیوالونو هیواد دی، د فیسټیوالونو د ګرځندویۍ په برخه کې د بې کچې امکاناتو مرکز دی. زموږ به دا هڅه وي چې د دیوالي، هولي اونام، پ...

لیکنه : د ایم کی ټیککو ژباړه : د پښتو څانګی  د ناپیلتوب غورځنګ دوه ورځنۍ ۱۸مه سرمشریزه غونډه چی د آزربائیجان راحت بښونکی د سمندرپرغاړه پلازمینی باکو کی پائ ته رسیدلی د ګردی نړۍ کتونکو ته یوه یادګیرنه ده چی ناپیلتوب غورځنګ اوس هم ژوندی او وده کونکی دې. د ناپیلتوب غورځنګ د رامینځ ته کیدو شپږ لسیزو څخه زیات مودی راهسی په لویدیځ کی د مبصرینو هیڅ کمی ندی پاتی شوی چا چی فقط په هغی نیوکه کونکی لیکنو ته تیار شوی نه وي. خو هغوئي څوواره غلط ثابت شوی . حقیقت ئې دا دی چی ۱۸مه ستره غونډه آزربائیجان لخوا جوړه کړی شوی کوم چی په اوسنیو تیرو کلونو کی پدغه ډلی کی ورداخل شوی او ۲۰۱۱میلادی کال په وروستیو کی د ناپیلتوب په غورځنګ کی ګدون وکړواو دغه حقیقت سره ازمیښت لری چی دا غورځنګ خپل غړو او په چټکه بدلیدونکی نړۍ کی د خپل دوامدار تړاو په ترڅ کی اوس هم معنا لري. په ګردی نړۍ کی اوس هم یو شمیر خلک شته څوک چی پرله پسی د دریمی نړۍ د هیوادونو لپاره د یو پلیټ فورم په حیث د ناپیلتوب په غورځنګ کی عقیده لری چی هغوئي ودریږی او په ایک یو غږ وینا وکړی .  د ناپیلتوب غورځنګ یا د نېم یو بنیاد ا...

لیکنه: کوشیک رای ژباړه: پښتو څانګی پاکستان کې د لویو ډلو لخوا پر مذهبي اقلیتونو باندې ظلم زیاتی یوه عامه خبره ده. د دغه ظلم زیاتي له امله هلته د لږکیو شمیر هم مخ په کمیدو دی. د پاکستان د جوړیدو پر مهال دغلته د هندوانو،سیکانو، عیسویانو، پارسیانو او بودیانو په شمول د مذهبي لږکیو شمیر ۲۸سلنې ته رسیده. دغه مهال یوازې په ختیځ پاکستان کې د مذهبي لږکیو شمیر ۲۲ سلنه و، خو اوس حالت داسې دی چې په ټول پاکستان کې د مذهبي لږکیو شمیر ۴ سلنې ته رسیدلی دی. د پاکستان د ملت بابا محمدعلی جناح پر مذهب د نه ولاړ یو هیواد خوب لیده، خو دهغه په ژوندانه، بنسټ پالو د یو خاص مذهب استازولي پیل کړه . ددوی غوښتنه ومنل شوه او په پایله کې یې په ۱۹۸۰م میلادي کال کې د ضیاالحق د ولسمشرۍ پر مهال پاکستان یو اسلامي ملک شو. پاکستان کې له لسیزو را پدیخو د لږکیو پروړاندې ظلم او ستم روان دی، د زړو او سولیدلو قوانینو او دروغو تورونو له ویرې مذهبي اقلیتونه خپل ځانونه نا امنه محسوسوي. ددغه وضعیت په اړه امریکې په خپل یو یاداشت کې ویلي چې په پاکستان کې له بشري حقونو سرغړونه او د مذهب په خاطر له خلکو سره د ناسم چلن...

لیکنه: د معین الدین خان ژباړه: د پښتو څانګی ایف اې ټي ایف په همدې وروستیو کې پاکستان ته اخطار ورکړی چې له ترهګریزو ډلو سره د مالي ملاتړ او پیسو مینځلو بهیر ته دې خاتمه ورکړي ګنی نو د ۲۰۲۰ م کال په فبرورۍ میاشت کې به یې په قطعي توګه په تور لیسټ کې شامل کړي. او د هغه هېواد اوسنی وضعیت یانې په خړ لیسټ کی شمولیت به یې تر هغې دوام ولری. که څه هم اوس دا خبره هم په شک کی ده چې پاکستان به تر فبرورۍ میاشت پورې دغه ټاکل شوی هدف ترلاسه کړی. د ایف اې ټي ایف د راپور له مخې پاکستان تر دې مهاله له ورکړل شوي د ۲۷ ټکو کاري پلان څخه یواځې۶ مادې پوره کړي. پاکستان له پخوا د هغو ډلو پر وړاندې له کوم اقدام څخه معذور پاتې شوی کومې چې د ملګرو ملتونو لخوا د ترهګریزو ډلو پر نوم پیژندل شوي مګر د هغو خلکو پر وړاندې د دوی پټې او امنیتي ادارې له اقداماتو څخه هیڅکله هم ډډه نه ده کړې. کوم خلک چې له انساني حقوقو څخه تړلي کارکنان او یا هم سیاسي مخالفین وي، همدا راز که هغه تنظیمونه وي چې په جمهوري بڼه فعالیت کوي د داسې خلکو په زورولو او هغوئ ترهګر بللو کې پاکستان تل خورا فعال او مخکښ دی. د پښتون ساتنې غورځنګ پ...

لیکنه: د ډاکټر راهول مشرا ژباړه: د پښتو څانګی د سیمه ایزو هراړخیز اقتصادي مشارکت د تحقق لپاره خبرې اترې (ریسیپ) چې طمع وه د ختیځې آسیا راتلونکې غونډې (آسیان) او نورو اړوندو غونډو نه مخکې به بشپړې شي ، د نومبر له دوهمې نه تر څلورمې نیټې دایریږي. دا به د ۲۰۲۰ کال په جون میاشت کې د دغې معاملې په رسمي توګه لاسلیک کیدلو لپاره زمینه برابره کړي. لومړی وزیر نریندر مودي به د راتلونکې میاشت په لومړیو کې په بینکاک کې ترسره کیدونکې د آسیان او نورو غونډو کې ګډون وکړي. د دغه ناستې په اجنډا کې به (آر سي اي پي) هم په سر کې قرار ولري. د (ریسیپ) خبرې اترې چې په هغو کې د سویل ختیځو آسیایي هېوادونو لس غړي هېوادونه او د هغو ۶ مفاهموي شریکان هم شامل وي لکه: هند، جاپان، سویلي کوریا، نیوزیلینډ، آسټرالیا او چین، د ۲۰۱۲ کال په نومبر میاشت کې پیل شوې وې. د څو اړخیزو خبرو اترو لارښودو ددغو خبرو اترو ګڼ شمیر پړاوونه په تیرو ۷ کلونو کې په لاره اچول شوي چې په هغو کی د آسیا لوی اقتصادي قدرتونه هم شامل وو.  د دغه لویې سیمه ییزې سوداګرۍ بلاک وروستۍ ناسته روانه اونۍ په بینکاک کې ترسره شوه. له ۸...

لیکنه: د ډاکټر تیتلی باسو ژباړه : د پښتو څانګی ولسمشر رام نات کووند دوه هیوادونو، فلیپین او جاپان ته سفر درلود . د هند د عمل ختیځ پالیسۍ کې دواړه مهم ګڼل کیږی. د سفر په لومړۍ پړاو کې ولسمشر کوویند د ډیپلوماتیکو اړیکو د رامینځته کیدو ۷۰ می کلیزې د لمانځلو لپاره له فیلیپین څخه لیدنه وکړه. دا د جاپان امپراتور ، ناروهیتو لخوا د کریسنټیمیم تخت ته د لاسرسي په مراسمو کې د ګډون لپاره جاپان ته د هغه له سفر وروسته ترسره شو. د ګډو ارزښتونو او د ستراتیژیکو ګټو متقابل ملاتړ ، فیلیپین د هند دعمل ختیځ پالیسۍ مهمه برخه جوړوي. د مقرراتو پر بنسټ نړیوال نظم ته وده ورکول ، هندوستان او فیلیپین د نړیوال قانون او د هیوادونو د بشپړ واکمنۍ ساتلو په لړ کې "طبیعي شریکان" دي. د هند - فیلیپین اړیکې ، چې د سویل - سویل همکارۍ او قوي دیموکراتیکې پالیسۍ پر بنسټ ولاړې دي ، د ختیځ قانون د کړنلارې په چوکاټ کې یی لا نور ځواک ترلاسه کړی. د هند او فیلیپین په اړیکو کې مثبته ژوره اضافه شوې چې د لیدنې پرمهال څلور نوي تړونونه لاسلیک شوي چې پکې سمندري حوزه ، امنیت ، سیاحت ، ساینس او ​​ټیکنالوژي او کلتو...

لیکنه : د اشوک مکرجی  ژباړه : دپښتو څانګی  د ۱۹۴۸ میلادی کال راهیسی په هند کی هر کال د اکتوبر د میاشتی په ۲۴ نیټه دملګرو ملتونه کالیزه لمانځل کیږی.هند په ۱۹۴۵ میلادی کال د جون د میاشتی په ۲۶ نیټه د سان فراسیسکوپه کانفرانس کی د ملګرو ملتونو د ۵۰ بنسټ ایښودونکو غړو کی د یوه غړی په حیث د ملګرو ملتونو منشور لاسلیک کړو. د ملګرو ملتونو دغه منشور د ۱۹۴۵ د اکتوبر د میاشتی په ۲۴ نیټه هغه وخت نافذ شو کله چی دغه منشور ته د غړو هیوادونو اکثریت لخوا تصدیق کړای شو چی پکی دایمی غړو هم شمولیت درلود.  د ۱۹۴۷ میلادی کال د اکتوبر په ۳۱ نیټه د ملګرو ملتونو عمومی اسیمبلی اجلاس کی یو وړاندیز منظور کړای شو چی پکی ۲۴ اکتوبر د ملګرو ملتونو ورځ په حیث اعلان کړای شوه. د دی مقصد دا وو چی د ملګرو ملتونو هدفونو او بریالیتوبونو باندی رڼا واچول شی ، تر څو چی د دغی نړیوالی بین الحکومتی سازمان وظیفی ته ملاتړ برابر کړای شی.  هند په ۱۹۴۷ میلادی کال د اګست د میاشتی په ۱۵ نیټه د برطانیی له استعماری واک او اختیار څخه خپلواکی تر لاسه کړه. د ملګرو ملتونو عمومی اسیمبلی دغه پیشنهاد د هند د خ...

لیکنه : د دیپانکر چکرورتی  ژباړه : د پښتو څانګی په لویه کچه له بنګله دیش څځه د ګازو په ورداتو لومړی وزیر نربندر مودی او د نوموړی بنګله دیشۍ سیالی شیخ حسینه تر منځ یو تفاهم لیک لاسلیک شو . له دی سره به د دوو ګاونډی هیوادونو تر منځ دوه اړخیزی اړیکی نوری هم ځواکمنی شوی. شمال ختیځ ایالت تری پوره ته په ازاده توګه د ایل . پی . جی سپلائی چیلینج حل کولو لپاره د هندوستان حکومت له بنګله دیش سره یو تفاهم ته ورسید . دا ښيئ چی دواړو هیوادونو د یو بل په ستونزو صمیمانه او د تفاهم وړ رویه غوره کړیده . پدی ترڅ کی له بنګله دیش څخه د هندوستان په پوله پروت ایالت ته په لویه پیمانه د ګازو واردات به نه یواځی ټول کال د ایل .پي. جۍ. سپلائی یقینی کړی بلکی ددی سره به د ټرانسپورټ لږښت هم کم شی او وخت به هم سپما شی. دا وخت تریپوره د میګهالیه ایالت ( سیلچار) له لاری ګوهاټی څخه د ایل. پي.جي. سپلائی ترلاسه کوی چی ۲۸۷ کیلو میټره فاصله لری. د ایل. پي . جي . ټانکرونه ۶۰۰ کیلو میټره فاصله وهلو لپاره له ګوهاټي څخه پیل کوی . دا ټانکرونه له غرونو او له هغو سړکونو څخه تیریږی چیرته چی عموماً ځمکه خوئيږی. کله چی ...

لیکنه: د اشوک هانډو ژباړه: د پښتو څانګی هند د پاکستان په مقبوضه کشمیر کې بعضې د ترهګرۍ خپروونکې ځالې په نښه کړې. دا کار وروسته له هغې ترسره شو کله چې پاکستان د پولې په اوږدو کې له اوربند نه سرغړونه وکړه. د هند پوځ مشر جنرال بيپین راوت ویلي چې د هندي ځواکونو په ځوابیه برید کې ګڼ شمیر پاکستاني نظامي سرتیري او ترهګر وژلی. پاکستان له اوربند نه سرغړونه کوي، په ځانګړې توګه وروسته له هغې چې هند په جمو او کشمیر کې ۳۷۰ مه ماده منحل کړه. پاکستان په خواشینې توګه د جمو او کشمیر د موضوع په برخه کې د نړیوالې ټولنې په خپلولو کې ناکامه پاتې شو نو له همدی وجی تل له اوربند نه سرغړونه کوي او غواړي چې د هند په خاوره ترهګریز فعالیتونه زیات کړی. مګر د دوی دغه هڅې د هندي پوځونو لخوا په بریالۍ توګه په شا وتمبول شوې. په عین حال کې ایف اې ټي ایف یا مالي کاري قواوې په پاریس کې پخپل اجلاس کې په ټولیزه توګه پریکړه وکړه چې د ۲۰۲۰ م کال تر فبرورۍ میاشتې به پاکستان په همدې خړ لسټ کې پاتې وي. له دې سره پاکستان څلور میاشتې نور وخت هم ترلاسه کړ ترڅو پخپله خاوره کې د ترهګرو د ملاتړ کوونکو او ناقانونه ...

لیکنه:د ډاکټر سمرتي ایس پټنایک ژباړه:د پښتو څانګی د هند او پاکستان ترمینځ له شته ستونزو سره سره نوې ډهلي او اسلام اباد د پاکستان د پنجاب صوبې په نارووال ولسوالۍ کې د دربارصاحب ګوردوارې د زیارت لپاره د تلو راتلو لارې د پرانیستلو هوکړه وکړه. کرتارپور هغه سپیڅلی ځای دی چیرته چې د سیک مذهب بنسټګر ګورو نانک دیو صاحب د خپل عمر وروستي کلونه تیر کړي دي. دا هغه ځای دی چې ګرو نانک صاحب هلته ۱۸کاله د سک مذهب تبلیغ وکړ او د هغه د ژوند وروستی اوسیدو ځای وو. په نومبر کې د سیک مذهب د لومړي رهبر یا ګورو بابا نانک د زیږیدو ۵۵۰مې کلیزې په ورځ به دغه د تلو راتلو لاره پرانستل کیږي.تیر کال نومبر کې د هندوستان حکومت د ګورو داس پور د ډیره بابا نانک نه بیا تر بین المللي سرحده پورې د لارې جوړیدو منظوري ورکړه. پاکستان کې د سیک مذهب نږدې ۱۷۳سپیڅلي ځایونه شته، خو د هند او پاکستان ترمینځ د ۱۹۷۴کال د پروتوکول له مخې د هندوستان سیکان یوازې یو څو ته لاسرسی لري. له دې وړاندې سیکانو د پر سرحد پرتې سیمې ډیره بابا نانک نه د دوربین په واسطه د دربارصاحب ګوردوارې زیارت کاوه. اوس مهال پاکستان یو محدود شمیر م...

لیکنه: د جاوید اختر ژباړه : د پښتو څانګی ترهګرو ډلو سره پر مالي مرستې او د مالي فساد څارونکې ادارې( اې ایف ټي ایف) په پاریس کې غونډه وکړه. په دغه غونډه کې د مالي فساد مخنیوي او د ترهګرو ډلو د مالي ملاتړ په اړه د پاکستان حکومت کړنې هم و ارزول شوې. ددغې ډلې د اسیا او ارام سمندرګي د برخې مسوولینو په روانه میاشت کې د ترهګرۍ پر وړاندې د پاکستان کړنې و ارزولې او په خپل رپوټ کې یې د پاکستان کړنې په دغه برخه کې نیمګړې وبللې. په دغه رپوټ کې ویل شوي چې پاکستان له ترهګرو د مالي ملاتړ او مالي فساد د مخنیوي په برخه کې له ورکړل شویو ۴۰هدفونو څخه یوازې یو پوره کړی دی ، پاتې ۳۹یې یا په نیمګړي توګه عملي کړي یا یې هم بیخې له پامه غورځولي دي.  که چیرې د کاري ډلې غړي هیوادونه په دې برخه کې د پاکستان د اقداماتو په اړه ډاډ ترلاسه نه کړي نو کیدای شي پاکستان تور لیست ته ولاړ شي او دا به د هغه هیواد لومړي وزیر عمران خان ته لوی سرخوږی وي ځکه چې نوموړی په خپل هیواد کې د ژوندانه د ویجاړ حالت د ښه کولو لپاره د پورونو اخستلو او بهرنیو پانګونو د را جلبولو لپاره ستړې هڅې او کوښښ کوي. پاکستان دا مه...

لیکنه: د پروفیسور اومو سلما باوا ژباړه: د پښتو څانګی هند او نیدرلینډ اوږدې تاریخي اړیکې لري چې ۱۷ مې پیړۍ ته رسیږي. په ۱۹۴۷ کال کې د هند د خپلواکۍ وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ رسمي اړیکې ایجاد کړی شوې. اقتصادي اړیکو په ۱۹۷۰ مه او ۱۹۸۰ مه لسیزه کې په پرله پسې ډول وده وکړه، اما په حقیقت کې په ۱۹۹۰ مه لسیزه کې د هند د اقتصادي خپلواکۍ وروسته لږ څه تتې شوې. اوس په سیاسي، اقتصادي او ټولنیزې فرهنګي کچې د اړیکو ډیروالي کې په چټکۍ سره وده راغلې چې د دواړو لوریو د سیاسي اړیکو یانې د لوړپوړو چارواکو د سفرونو له ډیروالي څخه څرګندیږي. په ۲۰۰۶ کال کې د نیدرلینډ لومړي وزیر جان پیټر بالکینندې هند ته په سفر راغلی وو. په تیرو څلورو کلونو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د لومړي وزیرانو په کچه درې سفرونه ترسره شوي دي. د ۲۰۱۸ کال په مئ میاشت کې د نیدرلینډ لومړي وزیر مارک روټ د یو لوړپوړي سوداګریز هیت مشري وکړه چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي ښکیلیتاوو د ودې په مانا وو. د نیدرلینډ شاه ویلیم الیګزینډر او ملکه ماکسیما هند ته په پنځه ورځنۍ دوره راغلي وو. له ۲۰۱۳ کال راپدیخوا چې نوموړی د شاه په توګه نومول شوی...

لیکنه : د پروفیسور پی ار کماراسوامی. ژباړه: د پښتو څانګی په ترکیه د بندیزونو لګولو په اړه د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ پریکړې د منځني ختیځ تلپاتې کرکیچ ولړزاوه. د سوریې څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو په اړه د هغې پریکړې نه څو ورځې وروسته ، د متحده ایالاتو ولسمشر د ترکیې هغې پریکړې ته په غوسه غبرګون وښود چې شمالي سوریه باندې یی برید وکړو ترڅو د کردانو تر واک لاندې سوریې دیموکراتیک ځواک پرته سیمه جوړه کړي. د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان د سوریې دیموکراتیک ځواک ته ځکه د "ترهګرې ډلې" په توګه ګوری چی د هغه په هیواد کې د کرد کارګرانو ګوند (پی پی کی) سره اړیکی لری. د سوریه کردانو په ځپلو سره، هغه هڅه کوي په ترکیه کې د کرد ملتپالو نفوذ محدود کړي. د ولسمشر ټرمپ ناڅاپي پریکړه چې نورو ته د وخت ورکولو په نوم یی له سوریه څخه سرتیری وباسل ، د سوریې او عراق دواړو کردانو سره د خیانت په توګه درک شوی څوک چی د پوځیانو تر څنګ اصلی ځواک وو چی داعش ته یی ماتی ورکړه. پداسې حال کې چې ۲۰۱۹ م کال مارچ میاشت کی د سوریه د افراطی ډلی داعش بشپړه ماتی اعلان شوی وه، خو دا ویره شتون ...

لیکنه : د معین الدین خان  ژباړه : د پښتو څانګی  په نړی واله کچه د مالی نظام د ښه کولو او په غیر قانونی یا ناجایزه توګه مالی راکړی ورکړی وده ورکولو په شان فعالیتونو مخ نیولو د پاره په نړیواله سویه یو بین الحکومتی اداره په ۱۹۸۹میلادی کال کی تاسیس کړای شوه. چی په نړیواله توګه د مالی چل چلوټو او ترهګری یا غیر قانونی ښکیل وګړو او ډلو لخوا په ادنا طریقو راجمع کړای شوی وجی صندوق او د پیسو حواله په شان فعالیتونو باندی ټینګ نظر وساتی. څنګه چی اوسني لسیزو کی د نړی په مختلفو برخو کی د ترهګرو د فعالولو او د معنوی ملاتړ کونکی حکومتونه په لویه سویه ترهګری ته وده ورکړی. او هغوی په مختلفو طریقو کافی سرمایه جمع کړی. د دی د پاره نړیواله اداره چی فاینینشیل ایکشن ټاسک فورس نومیږی. په ترهګری او د هغوی ملاتړ کونکی هیوادنو باندی ټینګ نظرلری چی په مسقیمه توګه یا غیر مستقیمه توګه د حوالی کار او بار کی ښکیل د ی. پدی ترڅ کی په پاکستان کی ځنی داسی ډلی شتون لری چی نه یوازی هند کی بلکی په مختلفو منطقو کی تخریب کاری فعالیتونو ته وده ورکوی بلکه اعانی هم راټولوی. په دغه ترهکرو ډلو کی ځینی داسی دی ...

لیکنه : د ډاکټر راج دیپ پکاناتی ژباړه : د پښتو څانګی په مملا پورم کې د لومړي وزیر نریندرا مودي او ولسمشرشی جینگ پینګ ترمنځ په غیر رسمي غونډې کی یوه د پام وړ پریکړه دا وه چې د لوړې کچې "اقتصادي او سوداګرۍ ډیالوګ" میکانیزم به رامینځته کړي. دا پریکړه د سرحدي ستونزو د حل لپاره د هند او چین ترمنځ ټاکل شوي ځانګړي استازو ته ورته ده. د هند د مالیې وزیری نرملا سیتارمن او د چین مرستیال لومړي وزیر هو چون هو به د میکانیزم مشري وکړي د غیر رسمي ناستې هدف د لوړې رهبرۍ کچه کې د دوه اړخیزو اړیکو پیاوړی کول وو او د میکانیزم رامینځته کول وړاندیز کوي چې دواړو لورو پریکړه کړې چې د یوې داسې مسلی په اړه معامله وکړي چې پوره او بیړنۍ لاسته راوړنه ولری. پداسې حال کې چې د دې میکانیزم په اړه نور جزئیات ندي شریک شوي ، خو پوښتنه راپورته کیږي: ایا د هند صنعت به د دې فرصت ومومي چې خپل نظر وړاندې کړي؟ یو احتمالي دلیل چې ولې دا دوه اړخیز میکانیزم رامینځته شوی، دا دی چی څو اړخیز فورمونه لکه د سوداګرۍ نړیوال سازمان نشي کولی داسې مسلې په نښه کړي. د ډبلیو ټی او یا د سوداګرۍ نړیوال سازمان د شخړو ...

لیکنه: د ډاکټر اشوک بیهوریا ژباړه: د پښتو څانګه لومړی وزیر عمران خان د چین په دوه ورځني سفر تللی وو. د پاکستان د پوځ مشر جنرال قمر باجوه هم له عمران خان نه یوه ورځ د مخه چین ته رسیدلی وو ترڅو له خپل سیال جنرال ژانګ یوشیا او د پیپلز لیبریشن آرمي یا ولسي خپلواکۍ پوځ له لوړپوړو چارواکو سره لیده کاته وکړي. جنرال قمر باجوه له عمران خان سره د چین له ولسمشر شي جینپینګ او لومړي وزیر لي کیکیانګ سره د ناستو پر مهال ځان یو ځای کړلو. د پاملرنې ده چې له یو کال څخه په کمه موده کې دا چین ته د عمران خان دریم سفر وو. په ګډه اعلامیه کې د پاکستان او چین د ټول مهاله سټراټيژیکي همکاریو د شراکت په موخه د دواړو هېوادونو د عزم څرګندونه وشوه چې په نویو برخو کې ګډې راتلونکې په موخه د یوې ټولنې جوړول دي. ډیره طمع کیږي چې په دغه اعلامیه کې به د جمو او کشمیر د وضعیت په هکله هم کوم پاراګراف وي. په داسې حال کې چې د ملګرو ملتونو د پریکړه لیکونو په تړاو د پاکستان رضا کول دي، او دا چې چین په دې پوهیده چې دا شونې نه ده نو بیجینګ هم پاکستان ته څرګند پیغام ورکړلو تر څو دغه موضوع له هند سره په دوه اړخیز...

لیکنه: معین الدین خان ژباړه: پښتو څانګی نړیوال امن او امان هغه مهال له ګواښ سره مخ کیږي کله چې یو هیواد د یوبل آزاد هیواد په کورنیو چارو کې د لاسوهنې لیوالتیا ولري او دغه شان لاسوهنو نه ډډه هم نه کوي، دغه شان یرغلګر فکر په بیلابیلو ډولونو څرګندیږي. یوه بیلګه یې دا ده چې ترکیې هیواد د شمال ختیځ ګاونډي هیواد سوریې په یوشمیر سیمو یو اړخیزپوځي بریدونه پیل کړي دي، چیرته چې ګڼ شمیر کوردان اوسیږي. ترکیه د کورد یاغیانو مخالفه ده، خو د سوریې په دغو سیمو د ترکیې بریدونه صرف په دې خاطر چې هلته کوردان اوسيږي د منلو وړ نه دي، ځکه چې دا یوازې پر کوردانو برید نه دی بلکې د سوریې په خپلواکۍ او ازادۍ هم تیری دی. هندوستان دغه بریدونه په کلکو ټکو غندي او څرګندوي چې له دغه شان کړنو سره حالات لا زیات ترینګلي او پیچلي کیدلای شي، چې نه یوازې ددغې سیمې حالات ترینګلي کولای شي بلکې د ټولې خطې ټیکاو ګواښي. له دې ورهاخوا له ترهګرۍ سره د مبارزې روانې هڅې هم له ستونزو سره مخ کولای شي. اتفاقاٌ د ترکیۍ له لوري دغه یو اړخیز بریدونه پر داسې مهال پیل شوي چې د هند او چین لوړپوړو چارواکو لیده کاته د تامل ن...