هند او چین د سوداګری او اقتصاد د خبرو اترو د لوړی کچی میکانیزم رامنځ ته کوی

لیکنه : د ډاکټر راج دیپ پکاناتی

ژباړه : د پښتو څانګی

په مملا پورم کې د لومړي وزیر نریندرا مودي او ولسمشرشی جینگ پینګ ترمنځ په غیر رسمي غونډې کی یوه د پام وړ پریکړه دا وه چې د لوړې کچې "اقتصادي او سوداګرۍ ډیالوګ" میکانیزم به رامینځته کړي. دا پریکړه د سرحدي ستونزو د حل لپاره د هند او چین ترمنځ ټاکل شوي ځانګړي استازو ته ورته ده. د هند د مالیې وزیری نرملا سیتارمن او د چین مرستیال لومړي وزیر هو چون هو به د میکانیزم مشري وکړي

د غیر رسمي ناستې هدف د لوړې رهبرۍ کچه کې د دوه اړخیزو اړیکو پیاوړی کول وو او د میکانیزم رامینځته کول وړاندیز کوي چې دواړو لورو پریکړه کړې چې د یوې داسې مسلی په اړه معامله وکړي چې پوره او بیړنۍ لاسته راوړنه ولری. پداسې حال کې چې د دې میکانیزم په اړه نور جزئیات ندي شریک شوي ، خو پوښتنه راپورته کیږي: ایا د هند صنعت به د دې فرصت ومومي چې خپل نظر وړاندې کړي؟

یو احتمالي دلیل چې ولې دا دوه اړخیز میکانیزم رامینځته شوی، دا دی چی څو اړخیز فورمونه لکه د سوداګرۍ نړیوال سازمان نشي کولی داسې مسلې په نښه کړي. د ډبلیو ټی او یا د سوداګرۍ نړیوال سازمان د شخړو هوارولو پینل اوس د درې قاضیانو په درلودو سره پاتې دی ، کوم چې د دی سیسټم مخته وړلو لپاره ډیر کم دی. دا به په احتمالي توګه د ۲۰۱۹ کال دسمبر میاشت کی فلج شي کله چې دوه نور قاضیان تقاعد شي.

د هندوستان - چین سوداګریزو مسلو په اړه د بهرنیو چارو وزارت د پارلمان دایمي کمیټې لخوا په سپارل شوي راپور کې ، مشاهده شوې چې د سوداګرۍ کسر په بشپړ ډول د هند په ضد دی چې له۵۶ میلیارده ډالرو څخه ډیر دی او د هند توکي او خدمات د چین لخواه د غیر تعرفی خنډونو سره مخ دی. سربیره پردې ، د چین برخه کې د توکو را ایستل او د ریښتینې پانګوونې پروفایل نشتون دا سوداګریزې اړیکې ستونزمنی کوي، سوداګریزو اړیکو لپاره د نوی اړخ د امنیت اړتیاوه څخه رامینځته کیږي چې په هند کې دهوواوی لخوا د ۵ جی خدماتو احتمالي رول له مخې رامینځته کیږي. د چین ډیجیټل اب ریشم سړک په اړه وروستی کنفرانس کې ، چې د چینايي مطالعاتو انستیتیوت نوي ډیلي لخوا تنظیم شوی ، معلومات ښیې چې هووای او(زیډ ټی ای)د مخابراتو سکټور کې د ۴۲ سلنه ګډ بازار کی ونډه لري او چینایی برانډ سمارټ مبایلونه ۶۶ سلنه د پلور برخه په هندوستان کی لری. دا د چین څخه د پانګوالو لخوا د ۱۰ میلیارده ډالرو په ارزښت پانګوونې سره ترکیب شوی.

که چیرې او هر کله چی د میکانیزم واک په تفصیل سره تشریح شي ، نو دا باید وګورو چې ماموریت څرنګه د سیمه ایزې پراخې اقتصادي مشارکت(ار سی ای پی)ماموریت سره مناسب ټاکل کیږی چې دا مهال د خبرو اترو په حال کې دي. دلته بیا هندوستان د چینایي توکو د هند بازار ته د احتمالي ډیری راتګ ته اندښمن دی چی د ایلکټرونیکی سوادګری لپاره د ټیکنالوژۍ او ډیټا محلي کولو اړتیاو لیږد پرته پانګوونه پکی هم کیږی. چین لا دمخه د هندوستان د معلوماتي ټکنالوژۍ په ساحه پراخه لاس بره دی.

د میکانیزم د اساسي قانون په ماهیت کې پوښتنې پاتې دي ځکه چې جاپان سره وروستي تجربې ډیر ګټمنتوب ندي ښودلي. په۲۰۱۴کال کې د هند حکومت د سوداګرۍ او صنایعو وزارت د صنعتي پالیسۍ او ترویج ډیپارټمنټد جاپان لخوا د پانګوونې وړاندیزونو اسانتیا او ګړندۍ کولو لپاره د ځانګړي مدیریت ټیم رامینځته کړ ترڅو غوره پایلې ترلاسه کړي. له هغه وخت راهیسي ورو پرمختګ روان دی. د چینای - بنګالور هدفمند صنعتي دهلیز لاهم د پراختیا مرحلې لاندې دی او یو څه پرمختګ د هند په ۹ ایالتونو کې د جاپان صنعتي ښارګوټو ۱۲ پروژو کې ترلاسه شوی. نو له همدې امله وړاندیز شوی میکانیزم د هند - جاپان تجربه کې د رامینځته شوي نیمګړتیاو پر وړاندې انسجام لپاره چمتو شوی.

دا دوه اړخیز میکانیزم به ورته اندیښنې په ګوته کړي ، دا هغه اندیښنو ته ورته دي چې امریکا یې چین سره لري. هند اړتیا لري د چین په وړاندې یو څه ګټه پورته کړي. دلته ، په وړاندیز شوي میکانیزم کې د خدماتو او درملو سکتورونو څخه د هندي شرکتونو شاملول کولی شي هند سره مرسته وکړي د بیجینګ سره غوره معاملې لپاره فشار راوړي. د هند رښتیني سوداګریزې اندیښنې حل کولو په لور هر پرمختګ یو ښه وړاندیز دی او د "اقتصادي او سوداګرۍ ډیالوګ" میکانیزم کولی شي د ګټلو پایلې رامینځته کړي چې چین وړاندیز کړی. دا هم لیدل کیږي چې ایا وړاندیز شوې میکانیزم به د اوسني ستونزو حلولو لپاره هدف وي یا ایا دا به د اقتصادي بوختیا نوې ساحې لټوي.