په جمو او کشمیر کی تاریخی بدلون
د دولت لخواه د ۲۰۱۹ کال اګست د میاشتی په پینځمه نیټه یو تاریخی امر ترسره شو او د هندوستان د اساسی قانون ۲۷۰ می مادی ته یی بدلون ورکړ. په یاده ماده کی یو لنډ مهاله حکم شتون درلود چی جمو او کشمیر ته یی یو ځانګړی حالت وربښلی وو. چی اوس دا ځانګړی حالت له منځه لاړو او د اساسی قانون ټول هغه قوانین چی په ټول هیواد کی پلی کیږی په جمو او کشمیر کی به هم ، وروسته له دی، پلی شی. د جمهوری ریاست فرمان د کال ۱۹۵۴م د ۳۵ ( ای ) قانونی مادی بند هم لغوه کړ ، کوم چی د یاد ایالت اوسیدونکو ته د ملکیت حق محدود کړی وو. راجیا سبها یا د مشرانو جرګی په همدی ورځ د بیا تنظیمولو ماده هم تاید کړه کوم چی د کشمیر ځانګړی حالت ختم کړاوایالت یی مرکز لاندی په دوو مهمو سیمو بدل کړو. جمو او کشمیر به د ایالتی شورا او والی په درلودو سره د حکومت تر ولکه لاندی سیمه شی او لداغ به هم د مرکز تر ولکی لاندی وی خو ایالتی شورا به نه لری.
د مشرانو په جرګه کی د بحث کولو پر وخت د کورنیو چارو وزیر ټینګار وکړ چی ټول هغه قوانین چی د پارلمان لخواه تاید شوی ، په جمو او کشمیر کی به پلی شی. په دی توګه به دوی د تعلیم او د ښځو د مساوی حقونو څخه برخمن شی له کومو چی تر دی مهاله محروم وو او اوس به له تبعیض پرته هلته هر څه پلی شی. هغه قوانین چی د ملکیت حق تنظیموی د ډیرو ایالتونو سره برابری لری. د جمو او کشمیر د شورا دوره به ۵ کاله وی ، نه شپږ کاله او هیڅ جلا بیرغ او اساسی قانون به شتون ونلری. د هند د جزا قانون به پلی شی . لنډ مهاله اوسیدونکی اوس کولی شی هلته د تل لپاره میشت شی.
د کورنیو چارو وزیر امیت شاه وویل چی په دی سره به یو مثبت بدلون رامنځ ته شی او خلک به تری ګټه واخلی. ځانګړی حالت چی په تیرو ۷۰ کلونو کی هلته پلی وو، اجازه یی ورکړی وه چی یوازی یو څو کورنۍ تری سیاسی او اقتصادی ګټه پورته کړی
معلومات خای چې د هند د نورو برخو په پرتله کشمیر ته څلور برابره بودیجه ورکول کیده . تر دی دمه د اداری فساد د شتون له کبله د جمو او کشمیر خلکو د پرمختګونو خوږه نه ده څکلی. د جمو او کشیمر د ځانګړی دريځ په واسطه پلی شوی محدودیتونه له اداری فساد سره د مبارزی په لاره کی راغلی وو. له دی وروسته به د جمو او کشمیر دروازه لکه د پاتی هند په شان د پرمختګونو په وړاندی خلاصه وی. په دی سره به د سیلانیانو تګ راتګ ، زدګړی او کارموندنه وده وکړی.
په تاریخی توګه د کال ۱۹۴۷ اکتوبر میاشت کی د جمو او کشمیر پخوانی سلطنت د هند د اتحادۍ سره یو ځای کیدل د هغی پروسی لپاره اړین وو چی تر عملی کیدو لاندی وو او ځینی نور داسی لکه حیدراباد، میسور او جوناګر هم په دی حالت کی وو چی په مناسب وخت کی په پوره توګه د هند سره یوځای شول.
د کورنیو چارو وزیر په دغه ایالت کې د تروریزم ریښو ته هم اشاره وکړه او ډاډ یې څرګند کړ چې د ایالت د ځانګړي دریځ له مینځه وړل به د ترهګرۍ په وړاندې مبارزه کې ګټور تمام شی. پداسې حال کې چې په ډیموکراتیک هند کې د نورو ځایونو خلکو د رایی ورکولو له لارې د رایی حق کارولو ، خو په جمو او کشمیر کی د افراطي تمایلاتو په هڅولو او د سیاسي وژنو له لارې سیاسي فضا په خړوبولو سره د دی حق کارونه ستونزمنه شوی وه.
د هیواد نورو برخو سره د دی ایالت یوځای کیدل به ممکن د ښه او اغیزمنې حکومتدارۍ او پراخ بنسټه پرمختیا او د سیلانیانو د ورتګ او ګټی سبب شی. په جمو او کشمیر کی د ترهګرۍ داستان د ځوانانو څخه د فرصتونو په اخستو سره ژوندی پاتی دی او دیموکراتیک سیاست او اقتصادی پرمختګ مخه یی نیولی.
هغه اصلاحات چی د ولسمشر د حکم له مخی رامنځ ته شول او د پارلمان لخواه ومنل شول دولت ته به دا ځواک ورکړی چی د ترهګرو د ګواښونو پر وړاندی په ډیر موثریت سره مقابله وکړی.
پراخه قانون او د ولسمشر حکم د اپوزیسیون ګوندونو لخوا د نیوکې لاندی راغلی. یوازې راتلونکی اونۍ او میاشتې کی به دا جوته شی چې ایا دا ډول انتقادونه کوم قوي بنسټ لری او که یوازی د حاکم ګوند دریځ سره دښمني لري مګر د حکومت بنسټیز جوړښت چی دا وخت عملی کیږی د خلکو ډیر لوی ملاتړ یې ترلاسه کړی
د مشرانو په جرګه کی د بحث کولو پر وخت د کورنیو چارو وزیر ټینګار وکړ چی ټول هغه قوانین چی د پارلمان لخواه تاید شوی ، په جمو او کشمیر کی به پلی شی. په دی توګه به دوی د تعلیم او د ښځو د مساوی حقونو څخه برخمن شی له کومو چی تر دی مهاله محروم وو او اوس به له تبعیض پرته هلته هر څه پلی شی. هغه قوانین چی د ملکیت حق تنظیموی د ډیرو ایالتونو سره برابری لری. د جمو او کشمیر د شورا دوره به ۵ کاله وی ، نه شپږ کاله او هیڅ جلا بیرغ او اساسی قانون به شتون ونلری. د هند د جزا قانون به پلی شی . لنډ مهاله اوسیدونکی اوس کولی شی هلته د تل لپاره میشت شی.
د کورنیو چارو وزیر امیت شاه وویل چی په دی سره به یو مثبت بدلون رامنځ ته شی او خلک به تری ګټه واخلی. ځانګړی حالت چی په تیرو ۷۰ کلونو کی هلته پلی وو، اجازه یی ورکړی وه چی یوازی یو څو کورنۍ تری سیاسی او اقتصادی ګټه پورته کړی
معلومات خای چې د هند د نورو برخو په پرتله کشمیر ته څلور برابره بودیجه ورکول کیده . تر دی دمه د اداری فساد د شتون له کبله د جمو او کشمیر خلکو د پرمختګونو خوږه نه ده څکلی. د جمو او کشیمر د ځانګړی دريځ په واسطه پلی شوی محدودیتونه له اداری فساد سره د مبارزی په لاره کی راغلی وو. له دی وروسته به د جمو او کشمیر دروازه لکه د پاتی هند په شان د پرمختګونو په وړاندی خلاصه وی. په دی سره به د سیلانیانو تګ راتګ ، زدګړی او کارموندنه وده وکړی.
په تاریخی توګه د کال ۱۹۴۷ اکتوبر میاشت کی د جمو او کشمیر پخوانی سلطنت د هند د اتحادۍ سره یو ځای کیدل د هغی پروسی لپاره اړین وو چی تر عملی کیدو لاندی وو او ځینی نور داسی لکه حیدراباد، میسور او جوناګر هم په دی حالت کی وو چی په مناسب وخت کی په پوره توګه د هند سره یوځای شول.
د کورنیو چارو وزیر په دغه ایالت کې د تروریزم ریښو ته هم اشاره وکړه او ډاډ یې څرګند کړ چې د ایالت د ځانګړي دریځ له مینځه وړل به د ترهګرۍ په وړاندې مبارزه کې ګټور تمام شی. پداسې حال کې چې په ډیموکراتیک هند کې د نورو ځایونو خلکو د رایی ورکولو له لارې د رایی حق کارولو ، خو په جمو او کشمیر کی د افراطي تمایلاتو په هڅولو او د سیاسي وژنو له لارې سیاسي فضا په خړوبولو سره د دی حق کارونه ستونزمنه شوی وه.
د هیواد نورو برخو سره د دی ایالت یوځای کیدل به ممکن د ښه او اغیزمنې حکومتدارۍ او پراخ بنسټه پرمختیا او د سیلانیانو د ورتګ او ګټی سبب شی. په جمو او کشمیر کی د ترهګرۍ داستان د ځوانانو څخه د فرصتونو په اخستو سره ژوندی پاتی دی او دیموکراتیک سیاست او اقتصادی پرمختګ مخه یی نیولی.
هغه اصلاحات چی د ولسمشر د حکم له مخی رامنځ ته شول او د پارلمان لخواه ومنل شول دولت ته به دا ځواک ورکړی چی د ترهګرو د ګواښونو پر وړاندی په ډیر موثریت سره مقابله وکړی.
پراخه قانون او د ولسمشر حکم د اپوزیسیون ګوندونو لخوا د نیوکې لاندی راغلی. یوازې راتلونکی اونۍ او میاشتې کی به دا جوته شی چې ایا دا ډول انتقادونه کوم قوي بنسټ لری او که یوازی د حاکم ګوند دریځ سره دښمني لري مګر د حکومت بنسټیز جوړښت چی دا وخت عملی کیږی د خلکو ډیر لوی ملاتړ یې ترلاسه کړی
Comments
Post a Comment