هندوستان په خلیج کی د سولی لپاره غږ کړی

لیکنه : د پروفیسور پی کی کمارا سوامی

ژباړه : د پښتو څانګی 

د متحده ایالاتو لخوا تیره جمعه د ایران د القدس د ځواکونو قوماندان میجر جنرال قاسم سلیماني تر وژلو وروسته د فارس خلیج سیمه کې د تاوتریخوالي په منځ کې د بهرنیو چارو وزیر ډاکټر ایس جی شنکر خپل ایراني سیال محمد جاوید ظریف ته غږ وکړ او یادونه یې وکړه چې روانو تعولاتو ډیر جدي بدلون غوره کړی. ډاکټر جی شنکر روان تاوتریخوالی په اړه د هند جدي اندیښنې څرګندې کړې او دواړه خواوو یو بل سره په تماس کی د پاتی کیدو موافقه وکړه .د هند د بهرنیوچارو وزیر څو اونۍ وړاندې تهران ته د جاینټ د ګډ کمیسیون ۱۹ می غونډې لپاره تلی وو او هلته یې د ولسمشر حسن روحاني او ښاغلي ظریف په ګډون له لوړ پوړی ایراني چارواکو سره وکتل. په حقیقت کې ښاغلی ظریف ، تمه کیږي چې د هند د "رئیسینا خبرو" لپاره چې د دې میاشتې په۱۴مه نیټه پیل کیږی ، کی ګډون کولو لپاره راشی.

دغه تلیفوني اړیکه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او ایراني مشرانو تر منځ د خبرو د جنجال په خلاف شوې کوم چی د جنرال سلیمانی د وژنی څخه پس منځ ته راغلی چې په سیمه کې ترټولو زیات اثر او رسوخ لرونکی شخصیت و او چاچی له عراق ، سوریې ، لبنان او یمن سره د تهران ښکېلتیا اداره کوله . په حقیقت کې جنرال سلیماني ډیری ځله د ایران د ستر رهبر ، علی خامنای څخه وروسته ترټولو مهم شخص بلل کیده.

ایراني مشرانو په چټکه دا لوړه وکړه چی باید امریکا د سخت انتقام تمه وکړی. د قهر مشهور احساساتو ته په اشارې سره ، د انقلابي ګارد یو لوړپوړی قوماندان په حواله ویل شوی چې ایران په سیمه کې د امریکا مهم اهداف له ډیرې مودې راهیسې په ګوته کړي دي. . په سیمه کې د متحده ایالاتو شاوخوا ۳۵ هدفونو او تل ابیب ته موږ لاسرسي لرو.

ولسمشر ټرمپ وپاریدو او اعلان یی وکړ چی امریکه د ایران ۵۲ ځایونه پرګونه کړی چرته چی ۱۹۷۹ میلادی کال کی د ایران معصیلینو لخواه د امریکه لوی شمیر دیپلومتان نیول شوی وو ، پشمول د ایراني کلتور لپاره خورا د لوړې کچې مشران . او داسی خبرداری ورکړه چې دا به په خورا ګړندۍ او سختې سره یی " امریکه لخواه تباه کړی شی که تهران په کوم امریکایي هدف یا ګټو برید وکړ. هغه دا خبرداری هم ورکړ چې امریکا به پر ایران داسی برید وکړي چی تر دی دمه ورته هډو مخامخ شوی هم ندی . ایرانیانو نړۍ ته یادونه وکړه چې د دوی تمدن له ډیری یرغلونو ، بریدونو او حملو پروړاندی هم ژغورل شوی. 

که چیرې سلیماني د ټرمپ ادارې لپاره ارزښتناکه غچ و ، نو په ​​۱۹۸۹ کې دندې تر لاسه کولو راهیسی دا وژنه هم د ایران د ستر رهبر په وړاندې ترټولو سخته ننګونه وه . هغوی ته به په سیمه کی خپلو ګټو ته وده ورکول وی او مجبوراً تهران باید ځواب ووایی. سلیماني د سه شنبې په ورځ د تهران سویل شاوخوا یو زره کیلو متره په خپل پلرني ښار کی خاورو ته وسپارل شو.

د نړیوالې ټولنې نورو مشرانو په څیر ، هند هم د وضعیت شدت په رسمیت پیژني ، او د وژنې نه وروسته په خپره شوې اعلامیه کې ، نوي ډیلي د فارس په خلیج کې د "سولې ، ثبات او امنیت په اهمیت ټینګار وکړو او تمه یې وکړه چې دا وضعیت نور وخیم و نه ګرځی او د زغم غوښتنه یې وکړه . له ډاکټر ظریف سره له خبرو وروسته د هند د بهرنیو چارو وزیر د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو او د متحده اماراتو او عمان د بهرنیو چارو وزیرانو ته هم ټلیفون وکړ. 

د میلیونونو ډالرو پوښتنه دا ده چې د ایران ځواب به څه وي؟ دا ستراتیژیکه ټولنه حیرانوي. په سیمه یا د امریکا په اصلي خاوره د متحده ایالاتو ګټو ته مستقیم زیان رسول به د ایران لپاره ګران وي ځکه چې دا به د امریکا د پوځ غبرګون وپاروی. له همدې امله ، ایران ممکن په مینځني ختیځ کې د امریکا متحدینو لکه اسراییل ، ​​عراق یا سعودي عربستان ته توجه وکړي. 

هند له دې ټولو هیوادونو سره نږدې اړیکې لري. که چیرې د ایران غیر فعالیت تصور کول ناممکن وي ، نو د ایران هر ډول ځواب به د فارس خلیج سیمه وسوزوی چی هند لپاره د اهمیت وړ ده . 

نوی ډیلي په ایران کې مهمی ګټې لري — د انرژۍ امنیت ، د چابهار بندر ، او منځنۍ آسیا ته ترانزیتي لاره. په ورته وخت کې ، هند د ایران رهبري ته یو فرعي پیغام رسوي چې پدې نازک شیبه کې تهران یوازې نه دی او د هند غوږونه او پوهه لري. د هندوستان په څیر هیوادونو لخوا د دې پیچلتیا ستاینه باید ایران ته دا وړتیا ورکړي چې د سلیماني د وژنې ریښتینی ارزونه وکړي چی ددی کوم ډوله قیمت تادیه کیدایشی . د ایران لپاره د نړیوالې مرستې په پراخه برخه کې د هند لاسرسی کولی شي ایران ته وړتیا ورکړي چې خپلو کړنو ته لومړیتوب ورکړي.