پاکستان : د ناکامیو د پټولو بله هڅه

په دې وروستیو کې ، د سویس په داوس کې د نړیوال اقتصادي فورم کلنۍ غونډې په جریان کې ، د پاکستان لومړي وزیر عمران خان چې څه وویل هغه څه نوي خبره نه وه او نه هغه د نړیوالې ټولنې د ځانګړې پاملرنې مستحق و. نو د هر کال په څیر ، د پاکستان د واکمنانو کلنۍ توبې سږ کال هم ضایع لاړې خو په زړه پورې دا چې د عمران خان وینا په غیر مستقیم ډول دا حقیقت روښانه کړ چې په تیرو ۱۷ میاشتو کې په هیواد کې د هغه حکومت څه مثبت بدلون په راوستو کې نه یواځی پاتې راغلی، بلکه په پاکستان کې وضعیت لا خراب شوی دی. تیر کال د ۲۰۱۹ کال په جریان کې د نړیوال وجهي صندوق څخه د ۶ ملیارده ډالرو پور تر لاسه کولو په غرض عمران خان د دغه موسیسې کوم شرایط چې منلی و د هغې له مخې د پاکستان حکومت یوازې څو ورځې د مخه د ګازو، د خاورو تیلو او د ډیزلو بیه لوړې کړې او یو ځل بیا یې ثابته کړې چې هغه د خپلو اتباعو د هوساینې لپاره هیڅ اندیښنه نلري او د ټولو ادعاګانو سره سره هغه دغه فکر کولو ته هم چمتو نه دی چې هیواد یې د ورته اقداماتو له امله داسې کوي. اوس اقتصاد به په کومه لاره لاړ شي؟

د نړیوال اقتصادي فورم د کلنۍ غونډې په جریان کې ، عمران خان د ادارې فساد په اړه څه وویل هغه خپل حکومت د ناکامیو د پټولو مقصد لري. ډیرې پاکستاني ژورنالیستان او پخپله کتونکي وایي چې دوی پدې توګه د پوځي افسرانو واقعیت د پټولو هڅه کوې چې دده خپل ملګري او اشنایان دي. دا داسې نده چې په یو هیواد کې د واکمنانو لخوا د فساد مسله څه نوې وی او دا لومړی ځل ندی چې یو حکومت هڅه کوي خپل مخکیني کسان د فساد کچې ته رسوي. هو په پاکستان کې هم ، د پیپلز ګوند او مسلم لیګ(ن) حکومتونه د پوځي فساد مرتکب په جوړولو د فوځ په وړاندې خپل رنګونه ښودلي او دا نن ورځ هم ښودل کیږي، لکه څنګه چې د ښآغلي عمران خان وروستي وینا څخه دا ظاهره شوې. که چیرې په پراخه توګه غور اوشي، د فساد مسله په بیلا بیلو هیوادونو کې او په بیلا بیلو بڼو کې راپورته کیٍږی او هر سیاسي ګوند هڅه کوي چی خپل سیالان په فساد کې ښکیل وګرځوي، مګر که عمران خان وایي ادارې فساد او یوازې فساد د پاکستان اوسني غمجن حالت لپآره مسول دی، شاید د کوم سیاسي مبصرینو باور به پرې ونه شي. ډیرې پرمختللي او پرمختلونکي هیوادونه داسې دي چې د فساد مسله پرې راپورته کیږي او بیا هم د دوی اقتصاد وده کوي . د هغوی وضعیت هغومره خراب ندی لکه په پاکستان کې ، خو له بله پلوه ، دا یو حقیقت دی چې په هغوهیوادونو کې چې د نظامې واک لاندې ول او یا یې درلودل ، پخپله پوځ د ادارې فساد تر ټولو لوی فاسد بلل شوی دی. ختیځ وی یا لویدیځ ، اکثراً دا ډول خبرونه ترغوږو کیږي چې یو پوځي دیکتاتور د عامو لاریونونو له امله له هیواد څخه تختی نو د میلیاردو ډالرو شتمنی ورسره وی ، مګر هغوی لخواه ددی لویه برخه په بهرنیو بانکونو کې زیرمه کیږي. پخپله پاکستان کې د جنرال ایوب خان د واکمنۍ پر مهال دا وینا کیده کله چې د سهار ناشتې په وخت ، هغه وویل چې د افواه فابریکه په پاکستان کې خورا تود فعالیت کوي. ما دا فابریکه وپیرله. لا هم پدې اړه ګونګوسې شتون لري چې جنرال پرویز مشرف څومره شتمنۍ لري او ددی قیمت به څه وی . پدی ترڅ کی فقط سوچونه کیږی.

په ښکاره ډول ، په داسې یو هیواد کې چې نظامي حکومت لري ،پوځ په فساد کې ترټولو لویه مرسته کونکی وی. مګر په ورته وخت کې ، دا دوه ګټې هم لري. تر ټولو لومړی ، هغه په ​​داسې دریځ کې وی چې خپل مخالفین په ناڅاپي او وحشیانه ځواک غلي کړي ، پداسې حال کې چې دیموکراتیک حکومتونه دومره ځواک نه لري . بله دا چی هغه څه چې پوځ یې کوي هغه فاسد ثابتول ګرانه وی . مثال په توګه ، که یو متقاعد پوځي افسر په پاکستان کې پخپله د سړک جوړولو لپاره ملیونونه روپۍ ترلاسه کوي ، نو داسې نه بریښي چې به په کوم فساد کې دخیل وي ، مګر داسې قرارداد ترلاسه کول ترټولو لوی فساد دی. د جنرال پرویز مشرف د واکمنۍ پرمهال ، پخوانی بریګیډیر د ملیاردونو ډالرو په ارزښت په ساختماني شرکت کې د سلاکار دنده ترلاسه کړه او ټاکل شوې وه چې بریګيډیر صاحب ته به د کمیسیون په توګه د شرکت د ګټې دوه سلنه برخه ورکړل شي ، خو بریګيډیر صیب باندی ددغه رحم علت دا وو چی هغه د ښاغلي بلال مشرف خسر او د ښاغلی پرويز مشرف خیښان و. هغه نظامي شتمنۍ چې پوځي ځواکونو په فليپين ، انډونيزيا ، پاناما ، چلي او يو شمېر نورو هېوادونو کې راټولې وې هغی ته په صداقت ترلاسه شوی ګټه خو نشو ویلی .

داسې نه ده چې د دیموکراتیکو حکومتونو مشرانو د فساد کارونه ندی ترسره کړي ، مګر په داسې یو هیواد کې چې کله یو سیاسي مشر د خپلو پخوانی ځای ناستو د فساد په اړه غږیږي ، نو اکثره وختونه خپل ګناه او ناکامیۍ د پټولو نیت لری. دا هغه څه دي چې نن ورځ یی عمران خان کوي

یو توپیر هرو مروشتون لري. نن ورځ ، هیڅ ضیاالحق یا پرویز مشرف د خپلو پخوانی ځای ناستو د فساد په اړه خبرې نه کوي مګر ښاغلی عمران خان یی کوي چې د هغه د ۱۷ میاشتني حکومت ناکامي په حقیقت کې د پردې ترشا نظامي ناکامي ده. نو دا د حیرانتیا خبره نده که چیرې پاکستاني رسنۍ عمران خان د پوځ د انتخاب په توګه په پام کې ونیسي