کورونا ویروس ته د سارک ګډ غبرګون لپاره د لومړي وزیر ابتکار

لیکنه : املان جیوتي مجومدار

ژباړه : د پښتو څانګه

لومړی وزیر نریندر مودي د سیمې د همکاری لپاره د جنوبي آسیا ټولنې( سارک) ، هیوادونو مشرانو ته غږ ورکړی چې زیرمې راټولولو لپاره لاس یوکړي او د فعاله مقامت لپاره یو ګډه ستراتژي طرحه کړي چې منطقه کې کورونا ویروس خوریدونکی ناروغی خوریدلو مخه ونیول شي. دغه وینا د سارک ټول ملتونو مشرانو لخوا په سمدستي ډول ومنل شوه چې ورکې د پاکستان لومړی وزیر عمران خان شامل دی. د لومړي وزیر مودي د سترې سیاستمدار په څیر ابتکار په ګرده نړۍ کې وستایل شو. ددې سره دا امید هم راپیدا شو چې زمونږ د دور ستر ناروغیو څخه یو پر وړاندې جنګیدو لپاره یو ځای کیدو په پایله سارک یو ځل بیا ځواکمني تر لاسه کړه چې ۲۰۱۴م کال راهیسې پرې سترګې پټې کړې شوې وې . د جنوبي آسیا او نیمې وچې چارو په لړ کې ماهري اوس هم دې ته تیار نه دي چې داسې یو نتیجې ته ورسیدل شي . 

سره له دې چې د سارک دوه مهمو غړي هیوادونو، هند او پاکستان تر منځ په اړیکو او په مرسته پرته واوره د یو محدوده مقصد لپاره ویلي شوه او دا د سارک غړي هیوادونو تر منځ له زیاتو اړیکو لپاره عملي فضا هوارولو په لار ګڼ اړخیز ډګرونه پرانستی شي. 

سارک د جنوبي آسیا خلکو لپاره یو پلیټ فارم برابروي چې د دوستۍ ، باور او تفاهم یو جذبه کې په ګډه کار وکړي . د دې مقصد د حنوبي آسیا خلکو خیرښیګڼې ته وده ورکول دي او د چټکه اقتصادي ودې ټولنیز پرمختګ او کلتوري انکشاف له لارې د خلکو ژوند معیار ښه کول دي. د سارک ۱۵م سترې غونډې په دوران کې د هیوادونو یا د حکومتونو سرمشرانو ټینګار وکړو او د اجتمایي ، سیمه ییز هڅو په ترڅ کې خپله ژمنه بیا تکراره کړه چې اقتصادي بڼه ، ټولنیز پرمختګ او کلتوري انکشاف ګړندی کړي او لکه مهمو مخابراتو ، انرژۍ ، اقلیم بدلون ، ټرانسپورټ ، نادارۍ له منځه وړل ، روغتیایي پآملرنه ، ساینس او ټیکنالوژۍ ، سوداګرۍ ، زده کړې ، د غزایي موادو خوندي ساتل او سیاحت باندې تاکید وکړی شو.

سارک تر دې وخته د خپل بقا درې نیم لسیزو کې نه فقط سیمه ییزې مرستې او د انکشاف او اهداف تر لاسه کولو کې مهم مرسته کړې بلکې په ګرده نړۍ کې سترو سیمه ییز ډلو تر منځ یې ځان هم ثابت کړی. 

د یوه بنسټ ایښودونکي غړي په حیث هند د سارک ظهور کې راتللو راهیسې هانده کړې چې د سیمې او په سیمه کې اوسیدونکی خلکو انکشاف لپآره سارک پیاوړه کړي. د ۲۰۱۴م کال کې د هند لومړي وزیر په حیث د دفتر چارې سمبالولو راهیسې ښآغلی نریندر مودي د هند شاوخوا ګاونډي هیوادونو سره ښه اړیکې تاسیسولو په حق کې دی. نوموړي په منطقه کې د ملتونو تر منځ د پیاوړه او فعاله همکاری لپآره غږ ورکړو. دا خبره د نوموړي حکومت ګاونډ پلو ترجیهي پالیسي څخه بریښي. پاکستان تل د پلې پورې ډډې تره ګرۍ او د هند پر ضد فعالتونو ته ملاتړ برابر کړې او هند یې مجبور کړو چې د سارک ځینې فعالتونو څخه لرې پآتې شي او ځینې نورو سیمه ییزو سازمانو لکه بیمسټیک سره مخ په وړاندې ودرومي.

هندوستان د سارک اهمیت پلو څومره بیداره دی ددې څخه څرګنده ده چې د هند لومړي وزیر د سارک غړي هیوادونو مشرانو ته لاسرسۍ وکړه چې د روان ناروغی سره ښکر په ښکر شي او د جنوبي آسیا سیمه ددغه ناوړین څخه وژغورل شي. 

د سیمه ییز همکاری جنوبي آسیا ټولنې(سارک) اته غړي هیوادونو مشران د یو بل سره په رابطه کولو چا چې د ۲۰۲۰م کال مارچ د میاشتې په ۱۵مه نیټه باندې د ویډیو کانفرانس له لارې د یو بل سره خبرې اترې وکړي چې د کورونا ویروس خوریدونکي ناروغی سره چاره کولو لپاره یو ګډ ستراتژي جوړه کړي. کله چې لومړی وزیر نریندر مودي په خپل لومړي خطاب کې د یو ټینګ او همکاره هڅو لپاره غږ په ورکولو وویل ، څنګه چې موږ ټولو ته معالومه ده چې کورونا ویروس خوریدونکي ناروغی په نژدې تیر وخت کې د نړیوال روغتیا سازمان له خوا یو وبایي یعني خوریدونکي ناروغي په حیث اعلان کړې شوه. تراوسه پورې زمونږ منطقه کې دغې ناروغی ۱۵۰ معاملې ثبتې شوې دې لکن مونږ ته د بیداره اوسیدل پکار دی. نوموړي د کورونا ویروس خوریدونکي ناروغی یو استراري وجهي صندوق رامنځ ته کول پشنهاد کړل او ویې ویل چې هند به د ۱۰ملیونه ډالرو ونډې سره ددې پیل وکړي . نوموړي زیاته کړه چې تیارسې شوی چې خلک وارخطا نه شي او د کورونا ویروس خوریدونکي ناروغی سره چاره کولو لپاره د هند لارښوونکی فارمول پآتې شوی.