نيپال په کالاپاني شخړه راپورته کړه

ليکنه : رتن سالدي
ژباړه : د پښتو څانګي

نیپال ، د هندوستان د اتراکنډ ایالت په پیتوراګړ ولسوالۍ کې ، د هند ، نیپال او چین په درې ګونی جنجالي کلاپاني سیمه او د نيپال په لوديځه برخه دهارچوله شخړه څرګنده کړې. د همالیاي ملت نوې سیاسي او اداري نقشي چي د می په ۲۰مه نیپال کې د کمونیست حکومت لخوا خپره شوې ، وروستۍ لانجه راپورته کړې. نوې نقشه دوه ورځې وړاندې د لومړي وزیر کې پی شرما اولي کابینې لخوا تصویب شوې او کلاپاني ، لیمپیادورا او لیپولیک سیمې د نیپال اړوند سیمې ښيي. په هرصورت ، دا سیمې د جمو او کشمیر او لداخ سیمي له سره تنظیم کولو وروسته د نوي ډیلي لخوا د ۲۰۱۹م نومبر په ۲ مه نيټه خپره شوې نقشه کې د هند خپلواکو سيمو په توګه ښودل شوي وي
هندوستان او نیپال دواړه نږدې دوستان دي چې قوي ټولنیز ، کلتوري او اقتصادي اړیکې لري. د نیپال د دعوی پر سر جنجال کالی سیند ته نږدې د ځمکې د کوچنۍ مګر ستراتیژیکې لارې په اړه دي چې د همالیا په سیمه کې د کلاپاني سیمې څخه سرچینه اخلي او تاوتریخوالۍ يي لا زیات کړی. د سیګوللي تړون د ۵ مي مادې له مخې چې د نیپال شاهي دولت او د بریتانیا ختیځ هند شرکت ترمینځ ۱۸۱۵ م کال د دسمبر په ۲ مه لاسلیک شو ، کوم چې د ۱۷۱۶ م کال د مارچ په میاشت کې نافذ شو ، د کلي د سیند لویدیځي ټولې سیمې د هند برخي جوړي شوي او په ختیځ کې پرتي سيمي د نیپال سره پاتې شوې. له همدې امله ، کالي د هند - نیپال - چین ټرای جنکشن ته نږدې د هند او نیپال ترمنځ پوله جوړه شوه. سربیره پردې ، د مهاکالي تړون د هندوستان او نیپال ترمنځ د ۱۹۶۱م کال د فبرورۍ په ۱۲مه نیټه د تانک پور بند د پراختیا لپاره لاسلیک شو او د پنجشور هایډل بریښنا پروژه په خپل تعبیر کې دا په ګوته کوي چې ‘د مهاکالي سیند د دواړو هیوادونو ترمینځ په لویه کچه یو سرحد دی. دغه تړون د دوه پر درې اکثریت له خوا د کمونیست ملاتړ سره تصویب شو کله چې نیپال کې کانګریس واک درلود. د هندوستان په ملکیت کې هیڅ جنجالي سیمې شتون نلري. د هند ایالت او مرکزي حکومتونه د ځمکې عاید او نوره مالیه ترلاسه کوي او د ټرای جنکشن سره پوله د هند امنیتي ځواکونو لخوا اداره کیږي. نیپال د ۲۰۱۹م کال په نومبر کې د هند لخوا خپور شوې نقشې باندې اعتراض پورته کړی و. هندوستان په رسمي ډول روښانه کړه چې ‘نقشه په سمه توګه د هند خپلواکه سیمه په ګوته کوي. نوې نقشې په هیڅ ډول له نیپال سره د هند پوله نه ده بدله کړې. په هرصورت ، د نیپال په پارلمان کې یو پریکړه لیک تصویب شو ترڅو دا مسله په ډیپلوماټیک او ساده ډول هند سره حل کړي. دواړو هیوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په کچه د خبرو اترو هوکړه کړې وه ، خو دوی بریالي نشول. د هند دفاع وزیر راج ناتھ سینګ د دې میاشتې په اتمه نیټه د اتراکنډ په پیتوراګړ ولسوالۍ کې د لیپولیک د ارتچولا له ښار سره د هند له خوا جوړ شوی ۸۰ کیلو متره اوږد سړک پرانیست. سړک د تبت په خودمختاره سیمه کې کیلاش - مان سرو ور ته د سوداګرۍ او زیارت کونکو د اسانتیا لپاره جوړ شوی و. دې کار د اپوزیسیون او واکمن ګوندونو او عامو خلکو د نیپال د پارلمان غړو لاریونونه پراخه کړل. نیپال دا مسله په ډیپلوماتیکه کچه هم له نوي ډیلي سره راپورته کړه. هندوستان ددې موضوع په هکله خبرو ته چمتووالی وښودو چې یو ځل کويډ-۱۹ ختم شوای وی. دواړه هیوادونه د وبا په ناروغۍ اخته شوي دي. هندوستان په حقیقت کې نیپال ته مرستې ، طبي اکمالات او طبي ډلې لیږي کله چې په نیپال کې د کرونا ناروغۍ راپورته شوې. په حیرانتیا سره ، لومړي وزیر کي پی شرما ‘اولي’ د نیپال په پارلمان کې وویل چې لیمپیاهدورا ، کلاپاني او لیپولیخ د نیپال برخې دي او دوی به یې په هر قیمت بیرته ترلاسه کړي. هغه څرګنده کړه چې د هغه حکومت د مسلې په اړه له چین سره په تماس کې دی. هند د نیپال تورونه رد کړي او په کلکه یې ویلي چې د نیپال نقشه د تاریخي حقایقو او شواهدو پراساس نه ده. د ځمکنیو ادعاوو دا ډول مصنوعي غزول د نوي ډیلي لپاره د منلو وړ ندي. ښاغلي اولي په نیپال کې د کوویډ - ۱۹ خپریدو لپاره هند تورن کړ چې ویروس د چین یا ایټالیا په پرتله له هند څخه راستنیدونکو خلکو کې ډیر شدید دی. په هرصورت ، د نیپال د لومړي وزیر خبرې د هند لخوا په اسانۍ سره نشي رد کیدی ځکه چې دا د چین په لور د هغه تمایل څرګندوي. همدارنګه دا ګام هدف لري چي په نيپال کي ستري ملت پالي څپي راپورته کړي . دا هم کیدی شي چې د خپل نیپال کمونست ګوند دننه د داخلي ګواښونو څخه ځان وژغوري. هندوستان باید محتاط پاتې شي. په هرصورت ، څنګه چې دواړه هیوادونه د پیړیو دوستانه اړیکې شریکې کړي ، نو دوی باید هڅه وکړي چې دا مسله ژر تر ژره حل کړي