د کوویډ-۱۹ناروغئ ترمنځ د پاکستان اقتصادي مبارزه
ليکنه : د کوشيک راي
ژباړه : د پښتو څانګي
پاکستان دا مهال له دوو لویو ستونزو سره مخ دی. له یوې خوا ، دا د اقتصادي بحران ستونزې ته مخامخ دی ، له بلې خوا ، په ورته بحران کې ، دا د کوویډ-۱۹ په څیر د نړیوالې ناروغۍ سره مخ دی
ناروغي په داسې وخت کې راغلي کله چې پاکستان د خپل بدترین دور څخه تیریږي. نړیوال مالي صندوق (آی ایم ایف) د اقتصادي بحران څخه د اسلام آباد د خلاصون لپاره د ۶ بيليون امريايي ډالرو مرسته اعلان کړې وه ، خو شرایط دومره سخت دي چې د پاکستان لپاره ناشونې ښکاري. د تیر کال په بودیجه کې ، پاکستان د جي ډي پي ۰،۶ سلنه اساسي مالي خساره درلودله . هغه تمه وکړه چې مالیې سیسټم ښه کول به دا هدف ترلاسه کړي. مګر داسې نه بریښي چې هغه به په خپل هدف کې بریالي شي
اسلام آباد تل ماليه راټولولو له لارې د عایداتو د ترلاسه کولو لپاره مبارزه کړې. ځکه چې بډایه او مالداره کسان د یو یا بل دلیل په اساس مالیه خوندي کوي ، پداسې حال کې چې غریبان مالیه ورکوي . د نړیوال مالي صندوق مالي کڅوړه د مالیې پالیسۍ او د سیسټم اصلاحاتو له لارې د دولت پور کمولو لپاره وه
د مالي کڅوړې لومړی پړاو خپرولو پرمهال ، آی ایم ایف ویلي وو چې د پاکستان د انرژۍ په سکټور او نورو دولتي شرکتونو کې د لګښت اړوند پروژې به مالي خساره په کمولو کې مرسته وکړي. پدي دوران کي د تيلو او د بريښنه قيمتونه زيات شول او د خلکو په مینځ کې یې غم او غوسه رامینځته کړه
د نړیوال مالي صندوق مالي مرستي سره په هیواد کې سیاست هم تيز شو او دا د ټولو اړینو اجناسو نرخونو د زیاتوالي لامل شو. د کورونا ویروس لومړۍ پیښې د روان کال په پیل کې په پاکستان کې راپور شوې وې او تر دې دمه تر ۱ لکه ۱۰ زره ډیر کسان په دې ناروغۍ اخته شوي دي. د دې ناروغۍ څخه شاوخوا ۳۵ زره خلک روغ شوي او ۲۲۱۶ کسان مړه شوي دي. دې ناروغۍ د هیواد په اقتصادي سرچینو سخته اغیزه کړې
پاکستان دا مهال په نړیوال وجهي صندوق کې نورو زياتو غوښتنو ته مخامخ دي . پدې غوښتنو کې د حکومتي کارمندانو تنخوا ګانې تړل هم شاملې دي ، البته د پاکستان حکومت له دې څخه انکار کړی . هغه وویل چې د انفلاسیون له امله د دولتي کارمندانو معاشونه خوندي ساتل اړین دي
تمه کیږي چې پاکستان به خپله راتلونکې بودیجه د جون په ۱۲مه وړاندې کړي. د عمران خان حکومت په وړاندې ترټولو لویه ننګونه د نړيوال مالي صندوق شرایطو ته په پام سره راتلونکې بودیجه وړاندې کول دي. که چیرې حکومت د دې نړیوالې ادارې شرایطو سره بودیجه وړاندې نکړي ، نو د پور بل قسط به ودرول شي
دا د عادي پاکستانیانو لپاره ترټولو بد مالي کال و. ځکه چې پدې کال کې دلته د انفلاسیون کچه په نړۍ کې ترټولو لوړه وه. د شیانو نرخونه زيات شوي . د پایلې په توګه ، د پاکستان سټیټ بانک د انفلاسیون فشارونه کمولو لپاره سږکال د سود شرحي لوړي کړي ، مګر دغه ګام کار ونه کړ او د انفلاسیون لوړې کچې لامل شو ، پداسې حال کې چې شخصي سکتور په زيات سود پور اغيستلو څخه انکار وکړ چې له امله یې صنعتي پرمختګ هم زيانمند شو . د روان کال په جنوري کې د انفلاسیون شرح ۱۴،۶ سلنه وه ، چې په ۱۲ کلونو کې ترټولو لوړه ده
د یادونې وړ ده چې د قیمتونو د لوړېدو له امله د پاکستان سټیټ بانک د سود شرح ۱۳،۲۵ سلني ته لوړه کړې وه. البته د کورونا ویروس له امله غوښتنه يي کمه شوه . د پاکستان سټيټ بانک د ټیټ انفلاسیون شرحي له امله په می مياشت کې د سود شرح ۸ سلني ته کمه کړه . د پاکستان سټیټ بانک د می او جولای ترمینځ د انفلاسیون شرح ۱۰،۹۴ سلنه اټکل کړی وه ، مګر دا د بانک اټکل څخه ټیټ پاتي شو نو ځکه مجبوره شو او د سود شرحي يي کمي کړي. پاکستان د پټرولو توکو نرخونه راکم کړي دي. دا په تیرو دوه میاشتو کې درې ځله پیښ شوي. دې کار د تولید لګښت کم کړی او د انفلاسیون کمیدو لامل شوی
اوس به ګورو چې پاکستان څنګه د کوویډ-۱۹ له خپریدو وروسته د اقتصادي بحران سره مبارزه کوي
په دغه هیواد کې د بند يا د لاک ډاون په جریان کې ، د پاکستان سټیټ بانک د اقتصادي ودې سره د معاملې لپاره یو لړ اقدامات اعلان کړي وو. دا مهال معلومه نده چې د دې لپاره يي د نړيوال مالي صندوق منظوري ترلاسه کړي وه يا نه ؟
البته پاکستان لپاره لاره اسانه نه ده
Comments
Post a Comment