بايد چي نيپال په خپلو اوسني کړنو بيا نظر واچوئ
ليکنه : د منجيو سنګ پوري
ژباړه : د پښتو څانګي
د هند سره د نیپال اړیکې د روزنيز ژوند هر اړخ سره تړلي نه دي. دا ډول اړیکې ، په حقیقت کې ، د نړۍ په بل هیڅ ځای کې نه لیدل کیږي. خو پیچلتیاو او لېوالتیاو د لياري د نیپال په سیاست کې د هندوستان ضد ملتپالنې هڅول کيږي . په وروستي اونیو کې ، دغه ډول سیاست د هند - نیپال اړیکې د وخت ازموینې سره مخ کړي ، چې د جغرافیه او تاریخ پواسطه رامینځته شوي ، او خورا جدي ننګونې يي منځته راوستي
معامله دومره زياته شوه چې تیره اونۍ نیپال خپل اساسي قانون تعدیل کړ او خپله نقشه يي نوي کولو سره د هند بشپړ واک لرونکي سیمې يي ورکي شاملې کړې. دا چینایي پولې ته څېرمه په اتراکهنډ کې د کالا پاني ، لیپولیک او لیمپیاهورا سیمې دي چې د کیلاش - مانسروور زيارت لپاره په دودیز ډول کارول کيږي . د دې نقشې یوه نښه د نيپال ملي نښي سره پيوسته ده . دا کار په يو اړخيز ډول شوي او یوه مسله یې راپورته کړې چې په څرګنده توګه نه منل کیدونکی ده او باید په ټولو حالاتو کې یې مخنیوی وشي
امکان دي چې دا معامله به نوره هم پیچلي شي کله چې نیپال د خپل تابعیت قانون تعدیلوي،
که چيري تير وختونو ته وکتلي شي ، په نیپال کې د موجوده قانون سره سم ، بهرنۍ میرمنې چې له نیپالي اتباعو سره واده کوي ، کولی شي د واده وروسته سمدلاسه د نیپالي تابعیت اخیستو پروسه پیل کړي. دا په ځانګړي توګه د هندوستان سره په ګاونډیو سیمو کې د خلکو لپاره ګټور ثابتيږي ځکه چي دا خلک د پولې پورې راپوري کورنۍ لري . دا ډول ودونه د ( روټي - بیټي ) يا ( د ډوډۍ او د لور) اړیکو لپاره د ملاتير ثابت شوي چې د هند - نیپال خلکو ترمنځ ټينګي اړیکې ښیې
تعدیل شوی قانون به یوازې د ۷ کلونو موده په منځ کي راولي او وروسته ددي بهرنۍ میرمن کولی شي د نیپال تابعیت د ترلاسه کولو پروسه پیل کړي. د نیپال د کمونیست ګوند لومړي وزیر کي پی شرما اولي اکثریت لري او احتمال شته چې دا قانون پارلمان د لياري تصويب شي
هرچیرې چې وکتلي شي ذهن ته دا راځي چي دا به د هند او نیپال خلکو تر منځ پیاوړې اړیکې کمزورې کړي. د نیپال سویلي برخه ، مدیش کې خلک به خورا اغیزمن شي او د نوي قانون په اړه په اړه په غصه وخايي . دا د یادونې وړ هم ده چې دا قانون په جنسي اساس هم مساوي ندي او د نیپال د ۲۰۱۵ م کال اساسي قانون د يوي مادي سره په ټکر کې دی چې جنسي مساوات تضمینوي
دا دوه ګامونه چي د سیمې خلکو ترمنځ اړیکو لپاره ترټولو مهمې دي ، په ځانګړي توګه ګاونډی نيپال لپاره چې په دوديز ډول هند (متر راشټر ) يا ملګري ملت بولي ، د ښه ملګرتيا نښي ندي
نیپال د کوویډ-۱۹ له کبله د یو ډیر ډول ننګونې سره مخ دی . پدې کې نه یوازې طبیعي بوج او پيټي زيات شوي بلکه د هيواد منفي اقتصادي زیان به اقتصادي بحران راولي او د نیپال په کارګرانو به اغيزه وکړي څوک چي له بیرون څخه راستنیږي . د سياحت او د ګرځند سکتور وده به د کلونو وخت ونیسي
د دغه هیواد ځوانانو لخوا د ښې حکومتدارۍ غوښتنه کيږي او د هیواد حکومت څخه د کوویډ-۱۹ په مصرف حساب غواړي او په لاریونونو يي هم لاس پوري کړي . دا ټول د نیپال د لومړي وزیر دریځ خورا کمزوره کوي او په دې وخت کې د هند ضد ملتپالنې ته لاره هوارول د نیپال لپاره ګټور ندي. په حقیقت کې ، د دواړو هیوادونو تر منځ ځانګړې اړیکې نیپالي اتباعو ته اجازه ورکوي چي په هند کې ژوند او کار وکړي
په زړه پوری ده چې حتی د کوویډ-۱۹ لاک ډاون پرمهال هم د دواړو هیوادونو تر منځ تجارت غیراغیزمن پاتې شوی او هند نیپال ته داروګان او د ټیسټ تجهیزات هم برابروي . سربیره پردې ، دواړو هیوادونو په پشوپتي نات مندر کې د اضافي حفظ الصحې تاسیساتو د جوړولو لپاره د تفاهم یادداشت هم لاسلیک کړي . سربیره پردې ، بل تفاهم لیک د هندوستان د بړاسو بریښنا کارپوریشن او د نیپال د بړاسو بريښنه پانګوونې او پراختیا کارپوریشن لمیټډ تر منځ شوي چي په نیپال کې به بريښنايي پروژې رامینځته کړي
په نږدې راتلونکي کې ټولې هڅې باید په لویه کچه د خلکو په ګټه تمرکز وکړي او سوداګرۍ ، پانګوونې او ګرځند ته پاملرنه اوشي چې اوږد مهاله کلتوري اړیکو ته وده ورکړي شي . د خلکو په کچه د هند - نیپال اړیکې د دواړو هیوادونو لپاره خورا مهمې دي او باید په نیپال کې د کيدونکي منفي سیاست مخه ونیول شي
ژباړه : د پښتو څانګي
د هند سره د نیپال اړیکې د روزنيز ژوند هر اړخ سره تړلي نه دي. دا ډول اړیکې ، په حقیقت کې ، د نړۍ په بل هیڅ ځای کې نه لیدل کیږي. خو پیچلتیاو او لېوالتیاو د لياري د نیپال په سیاست کې د هندوستان ضد ملتپالنې هڅول کيږي . په وروستي اونیو کې ، دغه ډول سیاست د هند - نیپال اړیکې د وخت ازموینې سره مخ کړي ، چې د جغرافیه او تاریخ پواسطه رامینځته شوي ، او خورا جدي ننګونې يي منځته راوستي
معامله دومره زياته شوه چې تیره اونۍ نیپال خپل اساسي قانون تعدیل کړ او خپله نقشه يي نوي کولو سره د هند بشپړ واک لرونکي سیمې يي ورکي شاملې کړې. دا چینایي پولې ته څېرمه په اتراکهنډ کې د کالا پاني ، لیپولیک او لیمپیاهورا سیمې دي چې د کیلاش - مانسروور زيارت لپاره په دودیز ډول کارول کيږي . د دې نقشې یوه نښه د نيپال ملي نښي سره پيوسته ده . دا کار په يو اړخيز ډول شوي او یوه مسله یې راپورته کړې چې په څرګنده توګه نه منل کیدونکی ده او باید په ټولو حالاتو کې یې مخنیوی وشي
امکان دي چې دا معامله به نوره هم پیچلي شي کله چې نیپال د خپل تابعیت قانون تعدیلوي،
که چيري تير وختونو ته وکتلي شي ، په نیپال کې د موجوده قانون سره سم ، بهرنۍ میرمنې چې له نیپالي اتباعو سره واده کوي ، کولی شي د واده وروسته سمدلاسه د نیپالي تابعیت اخیستو پروسه پیل کړي. دا په ځانګړي توګه د هندوستان سره په ګاونډیو سیمو کې د خلکو لپاره ګټور ثابتيږي ځکه چي دا خلک د پولې پورې راپوري کورنۍ لري . دا ډول ودونه د ( روټي - بیټي ) يا ( د ډوډۍ او د لور) اړیکو لپاره د ملاتير ثابت شوي چې د هند - نیپال خلکو ترمنځ ټينګي اړیکې ښیې
تعدیل شوی قانون به یوازې د ۷ کلونو موده په منځ کي راولي او وروسته ددي بهرنۍ میرمن کولی شي د نیپال تابعیت د ترلاسه کولو پروسه پیل کړي. د نیپال د کمونیست ګوند لومړي وزیر کي پی شرما اولي اکثریت لري او احتمال شته چې دا قانون پارلمان د لياري تصويب شي
هرچیرې چې وکتلي شي ذهن ته دا راځي چي دا به د هند او نیپال خلکو تر منځ پیاوړې اړیکې کمزورې کړي. د نیپال سویلي برخه ، مدیش کې خلک به خورا اغیزمن شي او د نوي قانون په اړه په اړه په غصه وخايي . دا د یادونې وړ هم ده چې دا قانون په جنسي اساس هم مساوي ندي او د نیپال د ۲۰۱۵ م کال اساسي قانون د يوي مادي سره په ټکر کې دی چې جنسي مساوات تضمینوي
دا دوه ګامونه چي د سیمې خلکو ترمنځ اړیکو لپاره ترټولو مهمې دي ، په ځانګړي توګه ګاونډی نيپال لپاره چې په دوديز ډول هند (متر راشټر ) يا ملګري ملت بولي ، د ښه ملګرتيا نښي ندي
نیپال د کوویډ-۱۹ له کبله د یو ډیر ډول ننګونې سره مخ دی . پدې کې نه یوازې طبیعي بوج او پيټي زيات شوي بلکه د هيواد منفي اقتصادي زیان به اقتصادي بحران راولي او د نیپال په کارګرانو به اغيزه وکړي څوک چي له بیرون څخه راستنیږي . د سياحت او د ګرځند سکتور وده به د کلونو وخت ونیسي
د دغه هیواد ځوانانو لخوا د ښې حکومتدارۍ غوښتنه کيږي او د هیواد حکومت څخه د کوویډ-۱۹ په مصرف حساب غواړي او په لاریونونو يي هم لاس پوري کړي . دا ټول د نیپال د لومړي وزیر دریځ خورا کمزوره کوي او په دې وخت کې د هند ضد ملتپالنې ته لاره هوارول د نیپال لپاره ګټور ندي. په حقیقت کې ، د دواړو هیوادونو تر منځ ځانګړې اړیکې نیپالي اتباعو ته اجازه ورکوي چي په هند کې ژوند او کار وکړي
په زړه پوری ده چې حتی د کوویډ-۱۹ لاک ډاون پرمهال هم د دواړو هیوادونو تر منځ تجارت غیراغیزمن پاتې شوی او هند نیپال ته داروګان او د ټیسټ تجهیزات هم برابروي . سربیره پردې ، دواړو هیوادونو په پشوپتي نات مندر کې د اضافي حفظ الصحې تاسیساتو د جوړولو لپاره د تفاهم یادداشت هم لاسلیک کړي . سربیره پردې ، بل تفاهم لیک د هندوستان د بړاسو بریښنا کارپوریشن او د نیپال د بړاسو بريښنه پانګوونې او پراختیا کارپوریشن لمیټډ تر منځ شوي چي په نیپال کې به بريښنايي پروژې رامینځته کړي
په نږدې راتلونکي کې ټولې هڅې باید په لویه کچه د خلکو په ګټه تمرکز وکړي او سوداګرۍ ، پانګوونې او ګرځند ته پاملرنه اوشي چې اوږد مهاله کلتوري اړیکو ته وده ورکړي شي . د خلکو په کچه د هند - نیپال اړیکې د دواړو هیوادونو لپاره خورا مهمې دي او باید په نیپال کې د کيدونکي منفي سیاست مخه ونیول شي
Comments
Post a Comment