د افغانستان سولي په جريان جوړيدونکي کانفرنس

ليکنه : ډاکټر سميتا

ژباړه : د پښتو څانګي

کابل د یوې اونۍ لپاره د افغانستان د سولې پروسې په اړه د مجازي نړیوال کنفرانس کوربه دی. دا کانفرنس د ولسمشرۍ ماڼۍ لخوا د سولې په اړه بحث کولو او په هیواد کې د پخلاینې پروسې باندې توافق رامینځته کولو لپاره تنظیم شوی. کنفرانس کې به د ویډیو کنفرانس له لارې د ۱۹هیوادونو او نړیوالو سازمانونو استازي برخه واخلي . ایران ، هند ، پاکستان ، اذربایجان ، مصر ، چین ، قزاقستان ، قرغزستان ، قطر ، سعودي عربستان ، روسیه ، تاجیکستان ، ترکمنستان ، ازبکستان ، ترکیه ، متحده عربي امارات ، متحده ایالات ، د اسلامي همکارۍ سازمان او ملګري ملتونه به پدې کې برخه واخلي . د غونډې کوربه توب د بهرنیو چارو وزارت سرپرست محمد حنیف اتمر کوي. د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت وویل چې د دې هیوادونو او نړیوالو سازمانونو استازي به د یوې اونۍ په اوږدو کې د تاوتریخوالي د کمولو ، د طالب بندیانو خوشې کولو ، د افغان خبرو اترو د پیل او اوربند په اړه بحث وکړي

که څه هم د افغانستان حکومت وايي چې ژمن دی چې د سولې ، ثبات او په هیواد کې جګړه پای ته رسولو لپاره ژر تر ژره د افغانستان د خبرو اترو لړۍ پیل کړي ، خو د سولې پروسه لاهم د پام وړ خنډونو سره مخ ده. د افغانستان د خبرو اترو د ځنډ یو اصلي دلیل دا دي چي افغانستان حکومت د ۵ زره بندیانو څخه ۵۹۷ بنديان د خوشې کولو څخه انکار کړي ، چې د دې کال فبروري په وروستیو کې لاسلیک شوي د متحده ایالاتو او طالبانو ترمینځ د هوکړه لیک برخه وه. د افغانستان د حکومت په وینا ، تر دې دمه ۴ زره ۱۵ طالب بندیان خوشې شوي او دا پروسه به نور هم دوام ولري ، البته دا ۵۹۷ بندیان په جدي اخلاقي جرمونو تورن دي. پداسې حال کې چې د افغان حکومت د خبرو اترو ټیم د لومړي ځل لپاره يو بل سره په ګډه غونډه کوي ، طالبانو په هیواد کې تاوتریخوالی ، د ملکي وګړو او امنیتي ځواکونو وژني سره سره ورځني بریدونو ، بمي چاودنو او وژنو ته دوام ورکړي

د ۲۰۲۰م کال د فبروري په ۲۹مه د متحده ایالاتو او طالبانو ترمنځ د تړون لاسلیک کیدو سره ، د قيديانو خوشې کولو په اړه د طالبانو او افغان حکومت ترمینځ د دریځونو د توپیر له امله په افغانستان کې سوله لاهم لوي ارمان دي . د افغانانو ترمنځ خبرو اترو لپاره د مارچ ۱۰مه نیټه ټاکل شوې وه او ددي څخه ډيره هيله وه مګر د ولسمشر غني او د هغه د سیال عبدالله عبدالله تر منځ سیاسي کړکیچ ، د کوویډ-۱۹ ګړندي خپریدنې او مرسته د بنديدو ګواښ په هیواد کې سولې ته لاره لا پیچلې کړې. د ولسمشرۍ د سیالانو تر مینځ د واک شریکولو ترتیبات کولي شي چي اشرف غني او عبدالله عبدالله ترمنځ د واک مساوي ويش وشي

له عبدالله عبدالله سره وزارتونه چې اويشلي شي نو هغه له طالبانو سره د سولې خبرو مشري کولي شي . په کابل کې د سیاسي کړکیچ پای ته نړیوالې ټولنې لخوا تود هرکلی شوی او د دواړو مشرانو ژمنې ته په تمه دي تر څو په افغانستان کي د خبرو اترو پیل وشي

د افغانستان په اوسني سیاسي شرایطو کې ، یوازینۍ اړخ چې ښکاري طالبان د پام وړ لاسته راوړنې لري . نن ورځ ، دوی په څرګنده د افغانستان په سیاسي منظره کې د یوه مشروع لوبغاړي په توګه راپورته شوي . نړیوالې ټولنې په پراخه کچه د دې ډلې سره د ښکیلتیا لپاره خپله لیوالتیا ښودلې. مګر د ملګرو ملتونو راپورونه وايي چې د طالبانو نظامي سخت دریځ کونکو د غیرطالبانو ډلو سره ستراتیژیک تړونونه رامینځته کړي چې دوی ته اجازه ورکوي په افغانستان کې ګډوډي ته دوام ورکړي. حقاني شبکي د خراسان اسلامي دولت سره د همکارۍ پروسه پیل کړې ، د بریدونو لپاره تخنیکي مرستې چمتو کوي ، لکه د مارچ په میاشت کې چي د کابل په ګورودواره بريد وشو

هند په افغانستان کې پرمختګونه له نږدې څاري او تر دې دمه یې محتاط چلند غوره کړی دی. سره له دې چې د هر ډول بیړنۍ معاملې په اړه شک لري ، نوي ډیلي د لومړي تړون هرکلی وکړ. دې د غني حکومت ملاتړ کړی او له طالبانو غواړي چې په افغانستان کې ډیموکراتیک سیاسي جوړښتونه په رسمیت وپیژني. د رواني ناروغۍ په جریان کې ، هند د عامو افغانانو سره د مرستې د پالیسۍ په تعقیب ، په دوامداره توګه افغانستان ته طبي مرستې او خواړه چمتو کوي