د حقاني شبکي ، طالبانو او د القاعده ټينګي اړيکي

ليکنه : د معين الدين خان

ژباړه : د پښتو څانګي

متحده ایالاتو او طالبانو شاوخوا څلور میاشتې وړاندې په افغانستان کې د سولې په اړه تړون لاسلیک کړ ، خو تر دې دمه داسې کومه نښه نه ده تر لاسه شوې چې په نږدې راتلونکي کې په افغانستان کې د سولې لپاره کومه هیله شته . شنونکي حیران دي چي ايا دغه تړون څخه به څه ترلاسه شي ؟ که چیرې یو څوک د تړون د لاس ليک کيدو وروسته وضعیت ته کتنه وکړي ، نو څرګنده ده چې طالبان په افغانستان کې سولې سره هیڅ علاقه نلري او د افغانستان له حکومت سره خبرو اترو ته لیواله هم ندي. که څه هم د کابل حکومت له طالبانو سره خبرو ته تیاری نیسي او طالبان بندیان خوشې کوي هم

خو له بلې خوا ، د تاوتریخوالي پیښې هم هره ورځ پدې هیواد کې زياتيږي . چرته بمي چاودني کيږي ، چرته ډزې کیږي او کله په دولتي تاسیساتو او ودانیو برید کیږي. په دې بریدونو کې افغان ملکي وګړي او د امنیتي ځواکونو منسوبین مړه او ټپیان شوي دي. داسې بریښي چې د طالبانو ، حقاني شبکې ، القاعدې او اسلامي دولت تر مینځ یو ډول تفاهم شتون لري. د دوی ترمینځ ځینې نظریاتي توپیرونه خو شته مګر دا ټول یو شان هدف لري. طالبان او حقاني شبکه په ګډه د پاکستان د آی اس آی له خوا ملاتړ کیږي

د طالبانو او متحده ایالاتو ترمینځ د هوکړې اصلي هدف دا ډاډ ترلاسه کول وو چې طالبان به د متحده ایالاتو په سرتیرو بریدونه نه کوي ، او نه به د مخالف ډلو سره معامله کوي. د دې په بدل کې به متحده ایالات خپل سرتیري وباسي او شاوخوا ۱۰۰۰ طالب جنګیالي به د افغانستان له زندانونو څخه خوشې کړي. د هغه په ​​وینا ، د طالب بندیانو د خوشې کولو پروسه پیل شوې او متحده ایالات هم خپل سرتیري د ويستلو چمتووالی نیسي ، خو که موږ د طالبانو چلند ته وګورو ، نو ځمکني حقیقت بل ډول دی. دې سازمان نه یوازې د القاعدې او حقاني شبکې سره اړیکې ساتلي ، بلکې د دې اړیکو پیاوړتیا لپاره یې نوې ستراتیژي هم غوره کړې

امريکه او طالبانو ترمنځ روغي جوړي څخه پس د مارچ په میاشت کې په کابل کې پر یوې ګوردواري برید وشو او ۲۷ کسان ووژلي شول . د افغانستان څارګرې ادارې يو پاکستاني ، اسلام فاروقي نیولی چې له لشکر طیبه او تحریک طالبان پاکستان سره نږدې اړیکې لري. اسلامي دولت د مۍ په میاشت کې په ننګرهار کې د جنازې په مراسمو د یو ځانمرګي برید مسؤولیت په غاړه واخیست چې ۲۴ تنه پکې ووژل شول. په ورته ورځ ، ترهګرو په کابل کې د زیږون پر روغتون برید وکړ ، چې د امیندواره میرمنو او نوي زیږیدونکو په شمول ۱۶ کسان یې ووژل

په زړه پوری خبره دا ده چي طالبانو د دې بریدونو مسولیت نه دی منلی. برعکس ، هغه ځینې بریدونه وغندل او دا تاثر یې ورکړ چې هغه په ​​تاوتریخوالي کې ښکيل نه دی. مګر حقیقت دا دی چې دا ټولې ډلې یو بل سره تړلي دي. طالبان متحده ایالاتو ته پیغام لیږي چې دا په دې بریدونو کې ښکيل نه دی. هغه د کومې بلې ډلې د کړنو مسؤل نشي کیدلی

حقیقت دا دی چې حقاني شبکه ، طالبان او القاعده له لسیزو راهیسې اړیکې لري. درې واړه د آی ایس آی لخوا رهبري کیږي. په وروستیو ورځو کې ، طالبانو په افغانستان کې د اسلامي دولت ،سره هم لاس يو کړل خواکه دا ایډیالوژیکي اختلافات لري

د پاکستان پوځ دغه ټولې ډلې خپل وسله وال متحدین ګڼي او د دوی په مرسته غواړي چې په هند او افغانستان کې خپلې ستراتیژیکې موخې ترلاسه کړي.دا دوی ته مالي ملاتړ هم برابروي او د اړتیا پر مهال له هر ډول برید څخه یې ساتي

دا داسې ده لکه چې طالبانو خپل یو منظم سیاسي شناخت جوړ کړي او په افغانستان کې د قتل عام لوبه هم کوي. هغه تر دې دمه د دې حملو مسولیت په غاړه ندی اخیستی ، مګر نورې ډلې یې مسؤلیت په غاړه اخلي او د هغه بې ګناه ثابتولو کې ورسره مرسته کوي

دا هیڅ راز پټه نده چې د حقاني ډلې څخه یو سراج الدین حقاني له ۲۰۱۵م ميلادي کال راهیسې د طالبانو مرستیال مشر و. دا سراج حقاني و چې په نیویارک ټایمز کې یې مقاله لیکلې وه چې "مومږ طالبان څه غواړو"؟

په ورته مقاله کې هغه د طالبانو د غوښتنو لیست وړاندي کړې. اوس د حقاني شبکه تمه لري چې کله طالبان په افغانستان کې دننه د خبرو میز ته کښېني ، نو د دوی دریځ به خورا پیاوړی شي او دوی به وکولی شي ډیر څه ترلاسه کړي. دا به نه یوازې په افغانستان باندې د طالبانو پوزيشن پیاوړی کړي ، بلکه آی ایس آی ته به دا موقع ورکړي چې په ښکاره ډول لوبه وکړي.

د یادونې وړ ده چې ډیر سیاسي پوهان احساس کوي چې د متحده ایالاتو او طالبانو ترمینځ جوړجاړی د افغانستان په ګټه نه ، بلکه د طالبانو په ګټه دي