امکان دی چې له افغانستان څخه د امریکایی ځواکونو تر وتلو وروسته وضعیت لا خراب شی
اوس په پراخه کچه باور کیږي چې له افغانستان څخه د متحده ایالاتو سرتیرو تر وتلو وروسته وضعیت نور خراب کیدی شي. د ۲۰۲۰م کال د فبرورۍ په میاشت کې د متحده ایالاتو او طالب استازو ترمنځ شوې هوکړې، له څو پړاوه خبرو اترو وروسته ، پایلې ته ورسیدې ، خو په هره مرحله کې ویره څرګنده شوه چې پر افغان طالبانو باور کول به مشکل وي ځکه چې دوی تاوتریخوالي ته لاره هواروي. دا هم احساس شوی چې طالبان یوازې په کاغذی ډول په خبرو اترو کې برخه اخلي
مګر پردې شاته ، د دوی اجنډا مختلفه ده. پنځه یا شپږ کاله دمخه ، کله چې د متحده ایالاتو لوی شمیر سرتیری له افغانستان څخه ووتل ، طالبان ، چې په پاکستان کې په پخپلو پټنځایونو کې پټ شوي و ، له هغه ځایه به یی د بریدونو پلان جوړوو او په افغانستان کې به یی امنیتي ځواکونه او ملکي وګړي په نښه کول. د دوی بریدونه دې مقام ته ورسېدل چې افغان ولسمشر پاکستاني چارواکو ته ویل چې د طالبانو د کنټرول هڅه دی وکړي او د یو ګاونډی هیواد په توګه خپل مسؤلیتونه سرته ورسوي ، خو کومه ګټه یې ونه کړه
ولسمشر ټرمپ د افغانستان په اړه یو شمیر پریکړې کړې دي. په لومړي سر کې هغه پاکستان ډیر سست وباله او پریکړه یې وکړه چې مالي مرستې ورته بندې کړي ، خو بیا ناڅاپه د هغه تګلاره بدله شوه او هغه پریکړه وکړه چې مستقیم له طالبانو سره خبرو اترو او جوړجاړي ته لاره هواره کړي ، که څه هم افغان حکومت یو څه اعترازونه لري. خو خبرې په دوحه کې پیل شوې. افغان حکومت د اوربند غوښتنه وکړه او دا نوښت یې څو ځله خپل کړی ، خو طالبانو هیڅکله هم حکومت په هوش کې نه دی راوستی. ټاکل شوې وه چې یوځل د متحده ایالاتو او طالبانو ترمینځ هوکړه لاسلیک شي نو د افغان حکومت او طالب استازو ترمنځ به خبرې وشي. دا لړۍ په دوحه کې پیل شوې ، خو وضعیت لاهم ناڅرګند دی ، لکه څنګه چې شواهد ښیې چې طالبان افغانستان ته د سولې راوستو سره هیڅ علاقه نه لري. دوی یوازې غواړي خپله اجندا مسلط کړي. هند د یو ملګري او ګاونډي په توګه د امکان ترحده د افغانانو او افغان دولت سره همکاري وکړه. دا په افغانستان کې سوله غواړي ترڅو خلک وکولی شي په جوړښت او پرمختګ کې ښکېل شي
مګر هاغه ویره چې دمخه د طالبانو چلند سره احساس کیده ،وده یی کړې ، او په افغانستان کې ډیری برخې په څرګنده توګه د دې ښودنه کوي چې په افغانستان کې امنیتي وضعیت مخ په خرابیدو دی
عطامحمد نور ، یو لوړ پوړی افغان مشر او د بلخ ولایت پخوانی والي دی ، دا مهال په نوي ډیلي کې په یوه دیپلوماتیک ماموریت کې دی. هغه د خپل سفر په جریان کې له یو شمیر مشرانو سره ولیدل او په افغانستان کې د وضعیت د ښه والي لپاره یی د هند د هڅو ستاینه وکړه
هغه اندیښنه څرګنده کړه کله چې د متحده ایالاتو سرتیري له افغانستان څخه ووځي او په دوحه کې خبرې بې نتیجې ثابتی شې نو د افغانستان وضعیت نور خرابیدی شي. باید یادونه وشي چې له طالبانو سره خبرو اترو لپاره په دوحه کې د افغان حکومت لخوا د نومول شوي استازو ډله کې د عطا محمد نور کشر زوی خالد هم شامل دی. مګر نور صاحب پخپله د دوحه خبرو څخه ډیر خوشبین نه ښکاري. د عطا محمد نور په څیر مشران په شخصي ډول د طالبانو د عملونو شاهد دي او د دوی له تاوتریخوالي په کړنو ښه خبر دي. دلته د یادونې وړ ده چې د ۲۰۱۶م کال جنوري کې جیش محمد ترهګرو په مزارشریف کې د هند پر کونسلګرۍ برید کړی وو . هغه وخت نور صاحب د بلخ والي و او هغه پخپله د ترهګرو پروړاندې د عملیاتو مشري کوله. نور صاحب هندوستان یوازینی داسی هیواد وباله چې د سولې راوستلو او له فعالانو او قانون پلې کوونکو سره یې مرسته کړې کله چې نور هیوادونه په افغانستان کې ترهګرو سره مرسته کوی
دا مهال د افغانستان سوله خوښونکي کړۍ چې په مختلفو توکمونو پورې تړاو لري او په تیرو وختونو کې د یو بل حریف هم پاتی شوي ، دا وخت سوله غواړي او په ګډه د تروریزم سره مبارزه غواړي. دا مهال دوی یواځی پدی پریشانه دی چې که چیرې طالبان تسلیم نشي ، نو د سولې ټینګول به ګرانه وي. دا د نړیوالې ټولنې او نړیوالو سازمانونو لپاره د اندیښنې وړ خبره ده چې ایا د افغانستان خلک ، چې د لسیزو راهسی د جګړو او کورنیو جګړو ځپلي دي ، باید یوازې پریښودی شی
مګر پردې شاته ، د دوی اجنډا مختلفه ده. پنځه یا شپږ کاله دمخه ، کله چې د متحده ایالاتو لوی شمیر سرتیری له افغانستان څخه ووتل ، طالبان ، چې په پاکستان کې په پخپلو پټنځایونو کې پټ شوي و ، له هغه ځایه به یی د بریدونو پلان جوړوو او په افغانستان کې به یی امنیتي ځواکونه او ملکي وګړي په نښه کول. د دوی بریدونه دې مقام ته ورسېدل چې افغان ولسمشر پاکستاني چارواکو ته ویل چې د طالبانو د کنټرول هڅه دی وکړي او د یو ګاونډی هیواد په توګه خپل مسؤلیتونه سرته ورسوي ، خو کومه ګټه یې ونه کړه
ولسمشر ټرمپ د افغانستان په اړه یو شمیر پریکړې کړې دي. په لومړي سر کې هغه پاکستان ډیر سست وباله او پریکړه یې وکړه چې مالي مرستې ورته بندې کړي ، خو بیا ناڅاپه د هغه تګلاره بدله شوه او هغه پریکړه وکړه چې مستقیم له طالبانو سره خبرو اترو او جوړجاړي ته لاره هواره کړي ، که څه هم افغان حکومت یو څه اعترازونه لري. خو خبرې په دوحه کې پیل شوې. افغان حکومت د اوربند غوښتنه وکړه او دا نوښت یې څو ځله خپل کړی ، خو طالبانو هیڅکله هم حکومت په هوش کې نه دی راوستی. ټاکل شوې وه چې یوځل د متحده ایالاتو او طالبانو ترمینځ هوکړه لاسلیک شي نو د افغان حکومت او طالب استازو ترمنځ به خبرې وشي. دا لړۍ په دوحه کې پیل شوې ، خو وضعیت لاهم ناڅرګند دی ، لکه څنګه چې شواهد ښیې چې طالبان افغانستان ته د سولې راوستو سره هیڅ علاقه نه لري. دوی یوازې غواړي خپله اجندا مسلط کړي. هند د یو ملګري او ګاونډي په توګه د امکان ترحده د افغانانو او افغان دولت سره همکاري وکړه. دا په افغانستان کې سوله غواړي ترڅو خلک وکولی شي په جوړښت او پرمختګ کې ښکېل شي
مګر هاغه ویره چې دمخه د طالبانو چلند سره احساس کیده ،وده یی کړې ، او په افغانستان کې ډیری برخې په څرګنده توګه د دې ښودنه کوي چې په افغانستان کې امنیتي وضعیت مخ په خرابیدو دی
عطامحمد نور ، یو لوړ پوړی افغان مشر او د بلخ ولایت پخوانی والي دی ، دا مهال په نوي ډیلي کې په یوه دیپلوماتیک ماموریت کې دی. هغه د خپل سفر په جریان کې له یو شمیر مشرانو سره ولیدل او په افغانستان کې د وضعیت د ښه والي لپاره یی د هند د هڅو ستاینه وکړه
هغه اندیښنه څرګنده کړه کله چې د متحده ایالاتو سرتیري له افغانستان څخه ووځي او په دوحه کې خبرې بې نتیجې ثابتی شې نو د افغانستان وضعیت نور خرابیدی شي. باید یادونه وشي چې له طالبانو سره خبرو اترو لپاره په دوحه کې د افغان حکومت لخوا د نومول شوي استازو ډله کې د عطا محمد نور کشر زوی خالد هم شامل دی. مګر نور صاحب پخپله د دوحه خبرو څخه ډیر خوشبین نه ښکاري. د عطا محمد نور په څیر مشران په شخصي ډول د طالبانو د عملونو شاهد دي او د دوی له تاوتریخوالي په کړنو ښه خبر دي. دلته د یادونې وړ ده چې د ۲۰۱۶م کال جنوري کې جیش محمد ترهګرو په مزارشریف کې د هند پر کونسلګرۍ برید کړی وو . هغه وخت نور صاحب د بلخ والي و او هغه پخپله د ترهګرو پروړاندې د عملیاتو مشري کوله. نور صاحب هندوستان یوازینی داسی هیواد وباله چې د سولې راوستلو او له فعالانو او قانون پلې کوونکو سره یې مرسته کړې کله چې نور هیوادونه په افغانستان کې ترهګرو سره مرسته کوی
دا مهال د افغانستان سوله خوښونکي کړۍ چې په مختلفو توکمونو پورې تړاو لري او په تیرو وختونو کې د یو بل حریف هم پاتی شوي ، دا وخت سوله غواړي او په ګډه د تروریزم سره مبارزه غواړي. دا مهال دوی یواځی پدی پریشانه دی چې که چیرې طالبان تسلیم نشي ، نو د سولې ټینګول به ګرانه وي. دا د نړیوالې ټولنې او نړیوالو سازمانونو لپاره د اندیښنې وړ خبره ده چې ایا د افغانستان خلک ، چې د لسیزو راهسی د جګړو او کورنیو جګړو ځپلي دي ، باید یوازې پریښودی شی
Comments
Post a Comment