موضوع: د پي ډي ام پرمختګ او د عمران کرایې لاندې پاکستان

ليکنه: ډاکټر اشوک بیهوریه

ژباړه: پوشپا کماری

لکه څنګه چې د يولس ګوندونو په ګډون د پاکستان دیموکراتیک غورځنګ (پي ډي ‌ام) د راتلونکي کال په جنوري کې په اسلام آباد کې له لوی لاریون سترګې پټوي ، د عمران خان حکومت نا ارامه ښکاري. دا د اکتوبر په میاشت کې شوی لاریونونو په غبرګون کې څرګندوي.

لکه څنګه چې مخالف ګوندونه په پام کې لري چې د مرکزي او ولایتي شوراګانو له غړیتوب څخه استعفا ورکړي ، د پاکستان تحریک انصاف حکومت (پي ټي ای) نور هم اندیښمن شوی دی.

د هغې وروستۍ بیلګه د یوه وزیر لخوا پورې شوي سخت تورونه دي ، چې ـ پي ډي ام ـ د خپلو لاریونونو لپاره بهرنی فنډ ترلاسه کوي.

د ټلویزیون په خبرو اترو کې نور وزیران هم د غرور احساس سره خیانت وکړي ، کله چې دوی د مخالفینو مشران په خپلو ټولو خورا مشهوره تورونو تورنوي چې د داسې ځواک ښودنې له لارې د بښنې او ځان غوښتنې ډیرې هڅې او بښنه غواړي. 

په وروستۍ مرکه کې عمران خان نشو کولی خپل رمې ښه کړي، چیرې چې هغه ټینګار وکړ چې هغه به د فاسدو مخالفو مشرانو ته بښنه نه کوي او خبرداری یې ورکړ چې ، که څه هم د لاریونونو مخه به ونه نیسي خو د کویوډ -۱۹ قضیو په اړه وروستي فشار ته په پام سره ، حکومت به د هغو خلکو پروړاندې ایف آی آر درج کړي چې د ديسمبر په ۱۳مه په لاهور کې د غونډې هلې ځلې کوي.

یوازې څو ورځې د مخه، په ملتان کې د ـ پي ډي ایم ـ پنځه لاريونونو په جریان کې ، د عمران خان حکومت په ناڅاپي ډول ټولې ممکنې هڅې وکړې ، ترڅو مخالفینو د دې ناستې مخه ونیسي ، ځکه چې دا ډول لوئې غونډې به د کوویډ - ۱۹ خپریدو لامل شي.

د سپتمبر په ۲۰مه نېټه د خپل تاسیس راهیسې ، ـ پي ډي ایم ـ تر دې دمه په ګوجرانواله د اکتوبر په 16مه ،کراچۍ د اکتوبر 18مه ، کوټه کې د اکتوبر 25مه ، پیښور نومبر22مه او ملتان نومبر 39مه کې پنځه لاریونونه کړي دي. دا لاریونونه د اسلام آباد د تمې خلاف او د دې هڅې سره سره چې په لاره کې خنډونه رامینځته کړي، خو په پراخه اندازه خلکو پکې برخه اخیستې وه 

د پي ډي ام دولسمه غوښتنه کې د اساسي قانون حاکمیت رامینځته کول، د آزادو او عادلانه ټاکنو تضمین ، د پارلمان خپلواکې ، خپلواکه قضاییه قوه ، په سیاست کې د پاکستان د پوځ رول ودرول ، د ولایتونو د حقونو خوندي کول اتلسم ترمیم ، له تروریزم او افراطیت سره مبارزه شامل دي. 

د ـ پي ډي ایم ـ مشرتابه عمران خان یو "منتخب" لومړی وزیر وباله، پدې معنی چې هغه د اردو لخوا د دوی اجنډا د خدمت لپاره غوره شوی وو او د هغه استعفا یې وغوښتله . دوی ادعا کوي چې د ټاکنو له پروسې څخه د عمران واک ته د راوستو لپاره د اردو له خوا کار اخیستل شوی وو. پداسې حال کې چې د ـ پي ډي ایم ـ ډیرو مشرانو غږ پورته کړی چې د اردو مداخلت تورن کړي ، پخوانۍ لومړي وزیر نواز شریف په خپل مجازی ادرس کې د دفتر په وړاندې خپله انګیزه په ښکاره ډول ثبت کړې او د "یو څه ځان غوښتونکو جنرالانو" نوم یې اخیستی او نومونه یې اخیستي د پاکستان د اردو مشران او آی اس آی.

پاکستان له اوسني اقتصادي بحران سره مخ دی ، په ځانګړي توګه په بلوچستان ، قبایلي سیمو او سند کې د لږکیو توکمونو تر منځ د ناکراریو ډیریدل. د اسلام آباد سمدستي غربي او سویلي آسیا ګاونډیو کې نامناسبه جیو ستراتیژیک پرمختګونه او په ټولیز ډول د سیاسي هوکړې نشتون په هیواد باندې نابشپړه اغیزه کړې ، کوم چې لاهم له ډېرو بحرانونو څخه راوتلی دی.

په پاکستان کې ډیر باصلاحیته کتونکو وړاندیز کړی چې حکومت باید لویه ملي خبرې اترې وکړي او د بحران د مخنیوي لپاره د ریښتیني او پخلاینې کمیسیون جوړ کړي. په هرصورت ، پدې برخه کې د عمران وړاندیز نیمګړتیا او سپکاوی دی. هغه د مخالفين مشرانو په وړاندې خپله دوام لري او دا ټول د ورته برش سره رنګوي ، دوی د مافیا او ملي شتمنیو لوټمار په توګه تشریح کوي. پداسې حال کې چې د هغه د کابینې ډیری ملګري غړي ، څوک چې له اپوزیسیون څخه ګوښه شوي ، "ریښتینی سیاستوال" دي ، لکه څنګه چې دوی وايي، عمران خان نه دی. 

د دې ټولو په مینځ کې ، د هند ویره دواړه د مخالفینو د استعفا ګواښ کمولو او د خلکو ترمینځ د یووالي احساس جوړولو لپاره رامینځته کیږي. پاکستان رسنۍ د هندوستان لخوا د احتمالي غلط بیرغ عملیاتونو اوازو سره مخ دی چې ممکن د خلکو په سترګو کې د اردو لیوالتیا راپورته کړي. یوازې د پخلاینې روحیه ، دننه او بهر دواړه د پاکستان راتلونکی خوندي کولی شي.