د پاکستان د بشری حقونو په شورا کی بیا ټاکل کیدل او د هغی اغیزې
لیکنه: د کللول بهټه چارجی
ژباړه : د ممتازولی
د ملګرو ملتونو د بشری حقونو په په شورا کی د پاکستان بیا ټاکل کیدل ښائي چی د نړیوال بشری حقونو په وضیعت اوږدی مودی پوری اغیزه وکړی کله چی دحقونو ریاست په نړیواله کچه جدی ننګونی سره مخ دې
د آسیا – بحرالکاهل سیمی څخه له پنځو نوماندو څخه کومو چی د بشری حقونوپه په شورا کی د څلورو څوکیو لپاره سیالی لرله په هغوئي کی پاکستان د ملګرو ملتونو په عمومی اسمبلی کی د ملګروملتونو له ۱۹۳غړو څخه د ټولو نه زیات د ۱۶۹غړو رائ ترلاسه کړلې.
ازبیکستان ۱۶۴ رائ ترلاسه کړل کله چی نیپال ۱۵۰، چین ۱۳۹ رائ په ترلاسه کولو پاکستان سره منتخب شول . سعودی عربستان ټولو نه لږ ۹۰ رایوسره و بائیلو . د بشری حقونو قوانینو ترمخی دا څوکۍ جغرافیائي نمائیندګی یقینی کولو سره د نړۍ بیلا بیلو منطقو لپاره نومول او ټاکلی شویدی . د بشری حقونو د ۴۷ غړو ډلی څخه د ۱۵ څوکیو لپاره د ټاکنو اوسنۍ پړاو تقریبآً له مخکی څخه معلوم و کله چی نور سیمه ایز ډلو بیله سیالۍ ځای لارو
د پاکستان لومړنی ګام به د هغی هیواد داخلی حقونو په پراخ تناظر کی و کتلی شی په کوم چی اکثره په نړیواله کچه غندنه شوې. د اقلیتونو حقونو مسئلی سره په پیل کولو د پاکستان یو کمزوری ټکی پاتی شوی کله چی هندوان، سکهان ، عیسایان اوږدی مودی راهیسی په هیواد کی ډیر وروسته پاتی کړې شوي .۱۹۴۷ فرقه ایز تشدد وروسته په پاکستان کی د اقلیتونو پروړاندی تشدد لږ شوې و خو د ولسمشر ضیاؤالحق واکمنۍ په دور کی د پاکستان سخت دریځ اسلامی نظام خوا ته ټیټیدو سره د اقلیتونو حقونو سرغړونه راژوندی شوله
د داسی ترټولو بده پیښه ۲۰۱۱میلادی کال کی د پاکستان د اقلیتونوحقونو چارو وزیر د شهباز بهټی قتل و څوک چی یو عیسوی و
د پاکستان په دولت کی مذهبی عناصرو زیاتیدو سره لازیات فرقه ایزپالنه رابرسیره شوله کوم چی د پاکستان په لویو ښارونو لکه په کراچۍ کی د شیعاو ضد په تشدد کی بدل شو
د نامتو شیعاو کسانو د تختونی او قتلونو اوسني چټکتیا یو ځلی بیا د پاکستان د بشری حقونو سابقی ستونزمن سیمی پرګوته کړل
د بلوچ آزادۍ غورځنګ اود آزاد کشمیرپه سیمی کی فعالینو سره د پاکستان چلند کولو ډیره زیاته غندنه شویده . بلوچ فعالینو وار په وار هغه وحشیانه زور زیاتی تکرار کړی چی د پاکستان اردو لخوا هغوئي ته اوښتی دي. د بلوڅانو نمائیدګانو په تیرو ورځو کی ژینیوا لیدنه ترسره کړی وه چی او د هغوئي په ایالت کی د بشری حقونو وضیعت په ترڅ کی استازیتوب وړاندی کړی و کوم چې د خپلواکۍ او خپلواکۍ لپاره د عامه خوځښت شاهد دي
په پاکستان کی د بشری حقونو سرغړونی د پیښو پیټی او نړیوال چپاونی امکاناتو ته په کتو د هغی هیواد لپاره ښه علت دی چی د ملګرو ملتونو دبشری حقونو کی یو غړې پاتی وي . نو ځکه دا خبره درک وړ ده پاکستان او چین دواړه ډیرزیات بشری حقونو مسئلی لری او ځکه علت لری چی په ایچ آر سی کی دوامدارشتون یقینی کولو لپاره ډیر زیات دیپیلوماتیکی قدرت و کاروی . نوهمدا رنګه رائ ګیری په پاکستان کی د بشری حقونو په تناظر کی په پراخه وکتلی شی کوم چی په ځانګړی ډول د هغی کمزوری ټکی جوړیږی کله چی هغه پدی علت نور هدف جوړوي
نوځکه دا خبره منل اړینه ده چی پاکستان په نړیوال بشری حقونو په ټولنو کی شتون یقینی کولو په خاطر دیپلوماتیکی او سیاسی هڅی کارولو لیوالتیا لری او نه یواځی دا چی هند او افغانستان په شان هیوادونه هدف جوړ کړی بلکی له بشری حقونو په شورا څخه د هغی بشری حقونو تناظر باندی د ځنی نیوکی په دوامداره مخه نیول یقینی کړی شی
په هرصورت یو لوئ سوال د بشری حقونو د په شورا مستقبل دې چی آیا پدی به پاکستان په شان د بشری حقونو لویو سرغړونه کونکو لخوا اشغال ولرلې شی ؟ دې مسئلې ته باید پاملرنه وشي چې هیوادونه یې په کور کې د بشري حقونو سرغړونې اصلاح کولو کې جدي ندي او دامسئله د نړیوال ځواک سیاسیاتو د دور یوی برخی په توګه وینی . داسی یو روش به د بشری حقونو شورا ته اجازه ورنکړی چی کله پکار وي په زوره تحویل کړی اودا به یوه منفی اغیزه پریږدی
ژباړه : د ممتازولی
د ملګرو ملتونو د بشری حقونو په په شورا کی د پاکستان بیا ټاکل کیدل ښائي چی د نړیوال بشری حقونو په وضیعت اوږدی مودی پوری اغیزه وکړی کله چی دحقونو ریاست په نړیواله کچه جدی ننګونی سره مخ دې
د آسیا – بحرالکاهل سیمی څخه له پنځو نوماندو څخه کومو چی د بشری حقونوپه په شورا کی د څلورو څوکیو لپاره سیالی لرله په هغوئي کی پاکستان د ملګرو ملتونو په عمومی اسمبلی کی د ملګروملتونو له ۱۹۳غړو څخه د ټولو نه زیات د ۱۶۹غړو رائ ترلاسه کړلې.
ازبیکستان ۱۶۴ رائ ترلاسه کړل کله چی نیپال ۱۵۰، چین ۱۳۹ رائ په ترلاسه کولو پاکستان سره منتخب شول . سعودی عربستان ټولو نه لږ ۹۰ رایوسره و بائیلو . د بشری حقونو قوانینو ترمخی دا څوکۍ جغرافیائي نمائیندګی یقینی کولو سره د نړۍ بیلا بیلو منطقو لپاره نومول او ټاکلی شویدی . د بشری حقونو د ۴۷ غړو ډلی څخه د ۱۵ څوکیو لپاره د ټاکنو اوسنۍ پړاو تقریبآً له مخکی څخه معلوم و کله چی نور سیمه ایز ډلو بیله سیالۍ ځای لارو
د پاکستان لومړنی ګام به د هغی هیواد داخلی حقونو په پراخ تناظر کی و کتلی شی په کوم چی اکثره په نړیواله کچه غندنه شوې. د اقلیتونو حقونو مسئلی سره په پیل کولو د پاکستان یو کمزوری ټکی پاتی شوی کله چی هندوان، سکهان ، عیسایان اوږدی مودی راهیسی په هیواد کی ډیر وروسته پاتی کړې شوي .۱۹۴۷ فرقه ایز تشدد وروسته په پاکستان کی د اقلیتونو پروړاندی تشدد لږ شوې و خو د ولسمشر ضیاؤالحق واکمنۍ په دور کی د پاکستان سخت دریځ اسلامی نظام خوا ته ټیټیدو سره د اقلیتونو حقونو سرغړونه راژوندی شوله
د داسی ترټولو بده پیښه ۲۰۱۱میلادی کال کی د پاکستان د اقلیتونوحقونو چارو وزیر د شهباز بهټی قتل و څوک چی یو عیسوی و
د پاکستان په دولت کی مذهبی عناصرو زیاتیدو سره لازیات فرقه ایزپالنه رابرسیره شوله کوم چی د پاکستان په لویو ښارونو لکه په کراچۍ کی د شیعاو ضد په تشدد کی بدل شو
د نامتو شیعاو کسانو د تختونی او قتلونو اوسني چټکتیا یو ځلی بیا د پاکستان د بشری حقونو سابقی ستونزمن سیمی پرګوته کړل
د بلوچ آزادۍ غورځنګ اود آزاد کشمیرپه سیمی کی فعالینو سره د پاکستان چلند کولو ډیره زیاته غندنه شویده . بلوچ فعالینو وار په وار هغه وحشیانه زور زیاتی تکرار کړی چی د پاکستان اردو لخوا هغوئي ته اوښتی دي. د بلوڅانو نمائیدګانو په تیرو ورځو کی ژینیوا لیدنه ترسره کړی وه چی او د هغوئي په ایالت کی د بشری حقونو وضیعت په ترڅ کی استازیتوب وړاندی کړی و کوم چې د خپلواکۍ او خپلواکۍ لپاره د عامه خوځښت شاهد دي
په پاکستان کی د بشری حقونو سرغړونی د پیښو پیټی او نړیوال چپاونی امکاناتو ته په کتو د هغی هیواد لپاره ښه علت دی چی د ملګرو ملتونو دبشری حقونو کی یو غړې پاتی وي . نو ځکه دا خبره درک وړ ده پاکستان او چین دواړه ډیرزیات بشری حقونو مسئلی لری او ځکه علت لری چی په ایچ آر سی کی دوامدارشتون یقینی کولو لپاره ډیر زیات دیپیلوماتیکی قدرت و کاروی . نوهمدا رنګه رائ ګیری په پاکستان کی د بشری حقونو په تناظر کی په پراخه وکتلی شی کوم چی په ځانګړی ډول د هغی کمزوری ټکی جوړیږی کله چی هغه پدی علت نور هدف جوړوي
نوځکه دا خبره منل اړینه ده چی پاکستان په نړیوال بشری حقونو په ټولنو کی شتون یقینی کولو په خاطر دیپلوماتیکی او سیاسی هڅی کارولو لیوالتیا لری او نه یواځی دا چی هند او افغانستان په شان هیوادونه هدف جوړ کړی بلکی له بشری حقونو په شورا څخه د هغی بشری حقونو تناظر باندی د ځنی نیوکی په دوامداره مخه نیول یقینی کړی شی
په هرصورت یو لوئ سوال د بشری حقونو د په شورا مستقبل دې چی آیا پدی به پاکستان په شان د بشری حقونو لویو سرغړونه کونکو لخوا اشغال ولرلې شی ؟ دې مسئلې ته باید پاملرنه وشي چې هیوادونه یې په کور کې د بشري حقونو سرغړونې اصلاح کولو کې جدي ندي او دامسئله د نړیوال ځواک سیاسیاتو د دور یوی برخی په توګه وینی . داسی یو روش به د بشری حقونو شورا ته اجازه ورنکړی چی کله پکار وي په زوره تحویل کړی اودا به یوه منفی اغیزه پریږدی
Comments
Post a Comment